Δ. ΣΟΛΩΜΟΥ - "ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΟΙ" (ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ :

  Η ανάπτυξη της λογοτεχνίας στα Επτάνησα οφείλεται:

1.  Στο γεγονός ότι τα Επτάνησα δεν γνώρισαν τουρκική κατοχή.
2.  Στην επαφή με τον ευρωπαϊκό πολιτισμό (γνώρισαν βενετική, γαλλική και αγγλική κατοχή).
3. Στην επίδραση από την Κρητική λογοτεχνία (πολλοί λογοτέχνες μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους (1669) κατέφυγαν στα Επτάνησα)

   Επειδή οι Επτανήσιοι λογοτέχνες παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στα θέματα και στην τεχνοτροπία, τους κατατάσσουμε στην ίδια  Σχολή.  Δηλαδή: Σχολή ονομάζεται ένα σύνολο καλλιτεχνών οι οποίοι παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά στα θέματα και στην τεχνοτροπία.

    Οι Επτανήσιοι λογοτέχνες διακρίνονται σε:

1.  Προσολωμικούς: τους πρόδρομους της εμφάνισης του Σολωμού,
2.  Σολωμικούς: τους σύγχρονους και μεταγενέστερους του Σολωμού, που επηρεάζονται απ’ αυτόν,
3.  Εξωσολωμικούς: όσους δεν επηρεάζονται από τον Σολωμό, αν και είναι σύγχρονοί του.

Οι κορυφαίοι Επτανήσιοι λογοτέχνες: Διονύσιος Σολωμός, Ανδρέας Κάλβος, Αριστοτέλης Βαλαωρίτης

Αξίζει να γνωρίζουμε:

•  Λορέντζος Μαβίλης: ήρωας ποιητής, σκοτώθηκε αγωνιζόμενος για την απελευθέρωση της Ηπείρου στο Δρίσκο το 1912.

•  Γεώργιος Τερτσέτης: ένας από τους δύο δικαστές που αρνήθηκε να υπογράψει τη θανατική καταδίκη του Κολοκοτρώνη. Αργότερα κατέγραψε τα απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη.

•  Ιάκωβος Πολυλάς: επιμελήθηκε τα χειρόγραφα και εξέδωσε τα Ευρισκόμενα του Σολωμού.

• Ανδρέας Λασκαράτος: σατιρικός ποιητής, με κριτικό και έντονα δηκτικό λόγο.

Τα θέματα της Επτανησιακής Σχολής: Πατρίδα, Φύση, Γυναίκα, Έρωτας

Η Τεχνοτροπία : Ομοιότητες στη μορφή των ποιημάτων: Η χρήση της δημοτικής γλώσσας, το γεγονός ότι επιμελούνται με ιδιαίτερη φροντίδα τη μορφή των έργων τους, επιδιώκοντας την τελειότητα του στίχου και της μορφής. Γι’ αυτό βέβαια είναι και ολιγογράφοι (το έργο τους δεν καταλαμβάνει μεγάλη έκταση).

Δ. Σολωμός, Από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους (Σχεδίασμα Β΄, απόσπασμα 1)

  Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, ένα από τα σημαντικότερα ποιητικά έργα του Σολωμού, βρέθηκαν από τον Ιάκωβο Πολυλά στα κατάλοιπα του Σολωμού. Η σύνθεσή τους είχε γίνει σε τρία σχεδιάσματα.
 

  Το έργο αναφέρεται στην δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου, την οποία ο Σολωμός μπορούσε να δει από την Ζάκυνθο, στην οποία βρισκόταν εκείνη την περίοδο.

  Θέμα του έργου είναι η αντιμετώπιση από τους πολιορκημένους Μεσολογγίτες μιας σειράς δυσκολιών, με αποτέλεσμα την κατάκτηση της εσωτερικής τους ελευθερίας (βλ. τους στοχασμούς του ποιητή). Έτσι κατανοείται και ο αντιφατικός τίτλος «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι». Στο απόσπασμα αυτό οι πολιορκημένοι (άντρες και γυναίκες) έχουν να αντιμετωπίσουν την πείνα.

  
Δομή:

o  Στ. 1-3: η αντιμετώπιση της πείνας από τη γυναίκα-μάνα.

o  Στ. 4-6: η αντιμετώπιση της πείνας από τον άντρα-πολεμιστή.

  
Η πείνα ως εμπόδιο για την κατάκτηση της εσωτερικής ελευθερίας φαίνεται μέσα από τις εικόνες και τα άλλα εκφραστικά μέσα (μεταφορές, παρηχήσεις, αντιθέσεις) που χρησιμοποιεί ο ποιητής.

  Κυρίως φαίνεται από την επίδραση που ασκεί στη γυναίκα-μάνα και τον άντρα-πολεμιστή, οι οποίοι εξαιτίας της πείνας αδυνατούν να εκπληρώσουν τους βασικούς τους ρόλους : η γυναίκα τα καθήκοντα της μάνας και ο άντρας τα καθήκοντα του πολεμιστή.

   Η εικόνα της μάνας:

o Η τρομακτική σιωπή που επικρατεί στην πεδιάδα αποδίδεται με το επίθετο «άκρα» και τη μεταφορά «του τάφου σιωπή».

o Την ησυχία διακόπτει τα λάλημα του πουλιού. Ο ήχος αισθητοποιείται με την παρήχηση του «λ» και του «π».

o Η αντίθεση πουλί-μάνα εισάγει το θέμα της πείνας: το πουλί λαλεί χαρούμενο που βρήκε σπυρί, ενώ η μάνα το ζηλεύει.

o Η αιτία της ζήλειας δίνεται στον επόμενο στίχο: αυτό που με μεγάλη ευκολία μπορεί να κάνει το πουλί δεν μπορεί να το κάνει ο άνθρωπος, το ανώτερο πλάσμα στην ιεραρχία των όντων.

o Την απόγνωση της μάνας την μεγαλώνει το γεγονός ότι δεν μπορεί να εκπληρώσει το βασικό της καθήκον, αυτό της μάνας (δεν μπορεί να ταΐσει το παιδί της).

o  «Τα μάτια η πείνα εμαύρισε»: με κυριολεκτική και μεταφορική σημασία. Κυριολεκτική: η πείνα σχηματίζει μαύρους κύκλους γύρω από τα μάτια. Μεταφορική: η έκφραση αυτή δείχνει τη μεγάλη στέρηση (π.χ. κάναμε μαύρα μάτια να σε δούμε).

o Το β΄ ημιστίχιο συμπληρώνει και επιτείνει το α΄: η μάνα ορκίζεται στα μάτια, το πολυτιμότερο όργανο του ανθρωπίνου σώματος· ενδεχομένως στα μάτια του παιδιού της, του πιο ακριβού πράγματος που έχει στον κόσμο (πρβλ. την έκφραση «μάτια μου» που χρησιμοποιούν οι μητέρες για τα παιδιά τους).

o Η αντίδραση της μάνας δεν είναι μια επιθετική εκδήλωση, αλλά έχει τη μορφή της βουβής, της υπομονετικής αντοχής.

Η εικόνα του Σουλιώτη:

o Ο Σουλιώτης είναι «καλός»: μάλλον με την αρχαιοελληνική σημασία της λέξης «καλός», που αναφέρεται στην πολεμική ιδιότητα.

o  «στέκει παράμερα και κλαίει»: Παράμερα, γιατί από φιλότιμο και αξιοπρέπεια δεν θέλει να δουν την αδυναμία του.

o  Ο λόγος για τον οποίο κλαίει δίνεται στους επόμενους στίχους: εξαιτίας της πείνας δεν είναι σε θέση να σηκώσει το όπλο, άρα δεν μπορεί να εκπληρώσει το βασικό του καθήκον, αυτό του πολεμιστή. Το «κλαίει» δεν είναι δειλία, αλλά περηφάνεια.

o  Τη στενοχώρια του επιτείνει και το γεγονός ότι ο εχθρός γνωρίζει την αδυναμία του.

o Ο Σουλιώτης εκφράζει περισσότερο εκδηλωτικά την αντίδραση του, με ένα κλάμα συγκρατημένης αγανάκτησης.

 

Δ. Σολωμός, Από τους Ελεύθερους Πολιορκημένους (Σχεδίασμα Β΄, απόσπασμα 2)

  Το δεύτερο στη σειρά εμπόδιο (βλ. 5^ο στοχασμό του ποιητή) που έχουν να αντιμετωπίσουν οι πολιορκημένοι Μεσολογγίτες είναι ο οργασμός της ανοιξιάτικης φύσης. 

  Στους δύο πρώτους στίχους δίνεται το θέμα του αποσπάσματος :Προσωποποίηση του Απρίλη και του έρωτα και οπτικοακουστική αναπαράσταση με τα δύο ρήματα: «χορεύουν και γελούνε». Τα πάντα βρίσκονται σε μια κίνηση γιορτής και χαράς.

o Στο δεύτερο στίχο με την αντίθεση «όσα άνθια-τόσα άρματα» το κλίμα αλλάζει και τίθεται το θέμα του πειρασμού των αγωνιστών. Η υπερβολή φανερώνει τον κλοιό πολιορκίας – κυριολεκτικό και μεταφορικό – μέσα στο φράκτη του Μεσολογγίου.

Στους στίχους 3-11 αναπτύσσεται το θέμα της ανοιξιάτικης φύσης. Παρουσιάζεται έτσι η απήχηση και η αντανάκλαση από το χορό του Απρίλη και του Έρωτα:

o με ζωηρές και παραστατικές εικόνες

o με το σχήμα υπαλλαγής: «Λευκό βουνάκι πρόβατα κινούμενο βελάζει»

o με μεταφορές, υπερβολές, προσωποποιήσεις, επίθετα

o με κλιμάκωση από τα ανώτερα στα κατώτερα και από τα ζωντανά στα άψυχα.

o Η φύση δεν περιγράφεται αλλά δημιουργείται ποιητικά.

Στους δύο τελευταίους στίχους αισθητοποιείται το δίλημμα των αγωνιστών, με την προσωποποιημένη φύση να τονίζει: «Όποιος πεθάνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει».

• Η αντίθεση ανάμεσα στη φύση και τον άνθρωπο
• Το ηθικό δίλημμα των αγωνιστών
• Τα εμπόδια που καλούνται οι αγωνιστές να ξεπεράσουν

ΠΗΓΗ : http://filolologikamathhmata.blogspot.gr

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

1. Στο πρώτο απόσπασμα του Β΄ Σχεδιάσματος με ποιες δύο εικόνες επιτυγχάνει ο ποιητής να δείξει τη νεκρική σιγή που επικρατεί στο στρατόπεδο των πολιορκημένων Μεσολογγιτών;
2. Να εντοπίσετε το σχήμα λόγου που χρησιμοποιείται στον 1ο στίχο («Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει»)
3. Να αναλύσετε το ομοιοτέλευτο και την παρήχηση στο 2ο στίχο του πρώτου αποσπάσματος («λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί…»).
4. Τι προσωποποιεί ο Σουλιώτης στο στίχο 5 (1ο απόσπασμα) και γιατί;
5. Στο πρώτο και το δεύτερο απόσπασμα δίνεται μια εντελώς διαφορετική εικόνα της φύσης. Διαβάστε προσεκτικά τους σχετικούς στίχους και προσπαθήστε να εξηγήσετε την πλήρη διαφοροποίησή τους.
6. Στο 2ο απόσπασμα να εντοπίσετε τις λυρικές περιγραφές και τις λεπτομέρειες που αναδεικνύουν το γλυκό ζωικό αναβρασμό (ακόμα και στις αμελητέες υπάρξεις και τη νεκρή φύση).
7. Να εντοπίσετε και να παρουσιάσετε τον εσωτερικό διχασμό των πολιορκημένων στο 2ο απόσπασμα:
8. «Όποιος πεθαίνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει»: με ποιο τρόπο αναδεικνύεται η δραματική εσωτερική σύγκρουση που οδηγεί τελικά τους Μεσολογγίτες στην ηρωική έξοδο, παρά τη φαινομενική χαλαρότητα της ψυχής που διαβλέπει εδώ ο ποιητής;
9. Να σχολιάσετε τη γλώσσα, το ύφος και τη μορφή της ομοιοκαταληξίας των αποσπασμάτων.
10. Πώς εκδηλώνεται ο πειρασμός στα ποιήματα του Σολωμού και του Καρυωτάκη; Συγκρίνετε πώς αντιμετωπίζει ο κάθε ποιητής το ηθικό δίλημμα των ηρώων του.

Μέρα τ' Απρίλη.
Πράσινο λάμπος,
γελούσε ο κάμπος
με το τριφύλλι.

Ως την εφίλει
το πρωινό θάμπος,
η φύση σάμπως
γλυκά να ομίλει.

Εκελαδούσαν
πουλιά, πετώντας
όλο πιο πάνω.

Τ' άνθη ευωδιούσαν.
Κι είπε απορώντας:
«Πώς να πεθάνω;»


Κ.Γ. Καρυωτάκης, «Διάκος», Ελεγεία και σάτιρες

ΠΗΓΗ : http://mariagrivakou.blogspot.gr

ΑΣΚΗΣΕΙΣ - ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ : ΕΝΟΤΗΤΑ 9η

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΑ :  

1.Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις. 

Α	Β
1.      Πατριωτισμός	Αυτός που έχει παραδοθεί από τους προγόνους.
2.         Πατριδογνωσία	Η αγάπη για την πατρίδα.
3.      Φιλοπατρία	Η αφοσίωση στην πατρίδα.
4.      Πατροκτόνος	Τίτλος ιερωμένου.
5.      Πατριάρχης	Αυτός που σχετίζεται με τον πατέρα.
6.      Πατροπαράδοτος	Σχολικό μάθημα για την πατρίδα από γεωγραφική άποψη.
7.      Πατρικός	Αυτός που σκοτώνει τον πατέρα του.
8.      Άπατρις	Αυτός που δεν έχει πατρίδα.

2. Συμπληρώστε: (φιλοπατρία, πατροκτόνος, πάτριος, Πατριαρχείο, πατρικός, πατριωτισμός)

·       

•  Ξαναγύρισα στα …………………. εδάφη.
•  Το ……………………. της Κωνσταντινούπολης διαμαρτυρήθηκε έντονα.
•  Ο Χ. καταδικάστηκε σε ισόβια ως ……………………………….
•  Η ………………………. αγάπη είναι εξίσου σημαντική με τη μητρική.
•  Ο …………………… των Ελλήνων φανερώθηκε στον πόλεμο με τους Ιταλούς.
•  Όποιος αγαπά την πατρίδα διακρίνεται από …………………………….. .

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ

1. Να αντιστοιχίσετε τα ονόματα της στήλης Α με τα παράγωγα  ρήματά τους στη στήλη Β.

  
    Α

α. βοή

β. ἀντίος

γ. ὂκνος

δ. γυμνός

ε. βασιλεύς

στ. ἀγορά

ζ. τυφλός

η. ἄτιμος

θ. φενάκη

ι. δυσχερής

ια. θάρρος

ιβ. γέρας

ιγ. ἄγγελος

         Β

1. ὀκνέω-ῶ (διστάζω)

2. τυφλώττω

3. ἀγορεύω

4. ἀτιμάζω

5. δυσχεραίνω

6. θαρρύνω

7. ἀγγέλλω

8. γεραίρω (τιμώ)

9. ἀντιάω-ῶ (συναντώ)

10. γυμνόω-ῶ

11. φενακίζω (εξαπατώ)

12. βοάω-ῶ

13. βασιλεύω

2. Να σχηματίσετε παράγωγα ρήματα από τα παρακάτω ονόματα:

νίκη:

φίλος:

ἅρπαξ:

λευκός:

ἐλεύθερος:

κάπηλος:

νόμος:

μῆκος:

3. Να γράψετε από ποια ονόματα προέρχονται τα παρακάτω ονόματα:

αἰσχύνω:

κοιλαίνω:

βουλεύω:

κενόω-ῶ:

μερίζω:

δικάζω:

πονέω-ῶ:

σιγάω-ῶ:

Επιμέλεια: Γκέκα Βάγια,Φιλόλογος 

http://laventer.blogspot.gr 

ΟΔΥΣΣΕΙΑ : ζ 139 - 259

ΕΝΟΤΗΤΑ 11η

στίχ. 150-159: άμεσος μονόλογος του Οδυσσέα. Προβληματίζεται για τη χώρα όπου βρίσκεται.

στίχ. 164-169: παρομοίωση. Ο Οδυσσέας παρομοιάζεται με ένα λιοντάρι που περιπλανιέται στα βουνά επειδή το αναγκάζει η πείνα. Έτσι και ο Οδυσσέας, αν και γυμνός, βγαίνει να συναντήσει τα κορίτσια γιατί τον πιέζει η ανάγκη.

στίχ. 170-175: Η θαρραλέα στάση της Ναυσικάς δείχνει την αριστοκρατική της καταγωγή. Υπάρχουν εδώ δυο βασικές αντιθέσεις: α) ανάμεσα στον εξαθλιωμένο Οδυσσέα και την πανέμορφη Ναυσικά και β) ανάμεσα στην ψύχραιμη βασιλοπούλα και τις τρομαγμένες υπηρέτριες.

στίχ. 176-180: στον αφηγημένο αυτό μονόλογο βλέπουμε τον Οδυσσέα να βρίσκεται σε δίλημμα: να προσπέσει στην κόρη και να την παρακαλέσει σύμφωνα με το τυπικό της ικεσίας ή να κρατήσει μια απόσταση και να την παρακαλέσει με γλυκά λόγια;

Το τυπικό της ικεσίας: Η ικεσία ήταν θεσμός της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας προστατευόμενος από τον Ικέσιο Δία, όπως η φιλοξενία από τον Ξένιο Δία. Είχε καθιερωθεί για την ικεσία, όπως και για τη φιλοξενία, μια ορισμένη εθιμοτυπία: ο ικέτης γονάτιζε μπροστά στον ικετευόμενο, με το ένα χέρι αγκάλιαζε τα γόνατά του, ενώ με το άλλο άγγιζε το πιγούνι ή το γένι του. Με την αυτοταπεινωτική στάση του ο ικέτης αποδεχόταν την κατωτερότητά του απέναντι στον ικετευόμενο και έδειχνε ότι δεν αποτελεί απειλή. Αν υπήρχε δυνατότητα, ο ικέτης κατέφευγε στο βωμό, που υπήρχε στις αυλές των σπιτιών, ή στην εστία, που υπήρχε στο εσωτερικό του σπιτιού. Εξασφάλιζε έτσι άσυλο ο ικέτης, ως πρόσωπο ιερό, και γινόταν δεκτός ως φιλοξενούμενος.

Η ικεσία όπως και η φιλοξενία εξυπηρετούσαν κοινωνικές ανάγκες, ενώ η σύνδεσή τους με τη θρησκεία τις καθιέρωσε. Ο Δίας δηλαδή, προστάτευε όλους όσους είχαν ανάγκη.

Δομή του λόγου του Οδυσσέα (στίχ. 185-227):

α) Προβαίνει σε ικεσία και εγκώμιο της κόρης, συνδυασμένο με διακριτική προβολή του δικού του προτύπου.

β) Κάνει αναφορά στην τελευταία του ταλαιπωρία και στους τωρινούς φόβους του.

γ) Υποβάλει το αίτημά του που συνοδεύεται από μεγάλες και προσεγμένες ευχές.

Δομή του λόγου της Ναυσικάς (στίχ. 229-241):

α) Συνοψίζει την εντύπωση που της προκάλεσε ο λόγος του Οδυσσέα και ανταποδίδει τον έπαινο.

β) Τον παρηγορεί ανάγοντας στο Δία τη μοίρα του καθενός και πρέπει να υπομείνει τη δική του.

γ) Ικανοποιεί τα μικρά αιτήματά του.

δ) Του δίνει πρόσθετες πληροφορίες για το όνομα των κατοίκων, για τη δική της ταυτότητα, για τον πατέρα της.

Άρα, ο λόγος της είναι καίριος και αντίστοιχος προς το λόγο του Οδυσσέα: έπαινος-παρηγορία-εξασφάλιση-πληροφορίες.

Λόγος της Ναυσικάς προς τις υπηρέτριες (στίχ. 243-259)

α) Τους κάνει φιλική επίπληξη σε συνδυασμό με την προβολή της υπερηφάνειας της ως  Φαιακοπούλας και της εμπιστοσύνης της στους θεούς.

β) Έχει ελεητική διάθεση προς τον ικέτη που τον θεωρεί διόσταλτο και ολιγαρκή.

γ) Δίνει εντολή για προσφορά πρόχειρης φιλοξενίας στον ξένο.

- Από τη συνάντησή τους κερδίζουν και οι δύο: η Ναυσικά τού προσφέρει τη σωτηρία και την επανένταξη στον κόσμο των πολιτισμένων, ο Οδυσσέας τής προσφέρει την ενηλικίωση, την ένταξη στον κόσμο των ενηλίκων.

Χαρακτηρισμός Ναυσικάς: έχει θάρρος, είναι όμορφη, έχει αριστοκρατική αγωγή, χάρη και ευγένεια, σύνεση και γνώση, φιλόξενη διάθεση και ευσέβεια.

Η θέση της γυναίκας στην Ομηρική εποχή: η γυναίκα την ομηρική εποχή ήταν σε πολύ καλύτερη μοίρα απ’ ό,τι την κλασική εποχή.

Βλέπουμε τη Ναυσικά και τις υπηρέτριες να πηγαίνουν μόνες τους στο ποτάμι χωρίς αντρική συνοδεία.

Βλέπουμε τη Ναυσικά να μη διστάζει να μιλήσει σ’ έναν ξένο άντρα και μάλιστα γυμνό!

Επίσης, η Ναυσικά συμβουλεύει τον Οδυσσέα να προσπέσει στη μητέρα της την Αρήτη για βοήθεια όταν φτάσει στο παλάτι. Άρα, βλέπουμε πόσο σημαντική θέση είχε η γυναίκα εκείνη την εποχή ώστε όχι μόνο υποδέχεται ξένους στην εστία (κάτι αδιανόητο στην κλασική εποχή) αλλά αποφασίζει και η ίδια για την προσφορά ή όχι βοήθειας.

Ακόμα βλέπουμε και στην περίπτωση της Πηνελόπης και στην περίπτωση της Ναυσικάς να τους προσφέρεται προίκα και δώρα από τους υποψήφιους γαμπρούς  και όχι να δίνουν οι ίδιες.

Παρακολουθούμε τον Οδυσσέα από το ειδυλλιακό νησί μιας θεάς (Ωγυγία) να εισέρχεται βασανισμένος στο ειρηνικό νησί μιας βασιλοπούλας (Σχερία), απ’ όπου θα μπορέσει να φτάσει στο ανάστατο νησί της Πηνελόπης (Ιθάκη) για να αποκαταστήσει τα πράγματα. Τα τρία αυτά νησιά αποτελούν το χώρο δράσης και παρουσίας του Οδυσσέα. 

http://filolologikamathhmata.blogspot.gr

Ομήρου Οδύσσεια ζ 139- 259 de varalig

                                                              ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
 

Οδύσσεια ζ 139-259 from gskoubaflos



Εικαστικές αναπαραστάσεις από την Ελένη Μουτάφη (http://elenimoutafi.blogspot.gr/) 
 

ΣΧΕΣΕΙΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ - ΔΥΣΗΣ. ΑΓΩΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΩΝ ΙΤΑΛΙΚΩΝ ΚΤΗΣΕΩΝ (ΙΣΤΟΡΙΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

α. Ο  Ελληνισμός  της  Ιταλίας

«Μεγάλη Ελλάδα» : περιοχές της Ν. Ιταλίας και Σικελίας, που από την αρχαιότητα κατοικούσαν ελληνικοί πληθυσμοί.

7^ος - 8^ος αι. : οι πληθυσμοί αυτοί ενισχύθηκαν, λόγω των σλαβικών επιδρομών στην κυρίως Ελλάδα.

Άραβες : τον 10^ο αι. κατέκτησαν τη Σικελία → στο Βυζάντιο έμεινε μόνο η Ν. Ιταλία (εδώ κατέφυγαν και οι ελληνικοί πληθυσμοί από τη Σικελία)

Η Βυζαντινή νότια Ιταλία περιελάμβανε  3 Θέματα : - Λογγοβαρδίας

                                                                          - Καλαβρίας

                                                                          - Λουκανίας

Συνόρευε βόρεια με κρατίδια που προσπαθούσαν να μείνουν αυτόνομα απέναντι και στο Βυζάντιο και στο Γερμανικό κράτος.

β. Η ιταλική πολιτική των Μακεδόνων  - σχέσεις  με  το  Γερμανικό  κράτος

Η δυτική ή ιταλική πολιτική της Μακεδονικής δυναστείας  είχε ως στόχο τη :

α) διατήρηση και επέκταση των κτήσεων στην Ιταλία

β) απόκρουση των αραβικών επιθέσεων και της γερμανικής απειλής

Κωνσταντίνος Ζ'

1.      Κωνσταντίνος Ζ’ :

  

Αντάλλαξε πρεσβείες με δυτικούς ηγεμόνες για εξασφάλιση συμμάχων, όμως ηττήθηκε από τους Άραβες

2.      Νικηφόρος Φωκάς

Απέναντι στους Άραβες : αμυντική πολιτική, στηριζόμενος σε συμμαχίες με ιταλούς ηγεμόνες και βοήθεια από τους ντόπιους.

Είσοδος του Νικηφόρου Φωκά στην Κων/πολη (963)

Απέναντι στους Γερμανούς : σκληρή πολιτική στις διαπραγματεύσεις → απέρριψε τις προτάσεις του Λιουτπράνδου, πρεσβευτή του Όθωνα Α’.

Όθωνας  Α’ : Γερμανός ηγεμόνας που αρχικά ανακηρύχθηκε «βασιλεύς Ιταλίας» και το 962 στέφθηκε από τον Πάπα στη Ρώμη «Αυτοκράτωρ Ρωμαίων» → αυτό θεωρήθηκε σκάνδαλο από τους Βυζαντινούς.

968 : ο Όθωνας στέλνει στην Κων/λη τον πρεσβευτή του, επίσκοπο Λιουτπράνδο προτείνοντας : α) γάμο του γερμανού διαδόχου με βυζαντινή πριγκίπισσα

                        β) ως προίκα να πάρουν οι Γερμανοί τις βυζαντινές κτήσεις της Ν. Ιταλίας

Νικηφόρος Φωκάς : απέρριψε τις προτάσεις του Λιουτπράνδου, που ταπεινωμένος επέστρεψε στη Δύση

3.      Ιωάννης Τζιμισκής

•  Συνένωσε τα 3 ιταλικά θέματα και ίδρυσε το «Κατεπανάτο Ιταλίας» (έδρα το Μπάρι).

• Ακολούθησε μετριοπαθή πολιτική απέναντι στους Γερμανούς.

• Πάντρεψε την ανιψιά του, Θεοφανώ, με τον Όθωνα Β’, διάδοχο του γερμανικού θρόνου, χωρίς να δώσει τις βυζαντινές περιοχές της Ιταλίας.

Άγαλμα της Θεοφανούς στην εκκλησία του Αγίου Διονυσίου,
Eschwege Γερμανία.

Θεοφανώ -  Όθωνας Β’ : ο γάμος τους είχε μεγάλη πολιτική και πολιτιστική σημασία, καθώς η Θεοφανώ μετέφερε το βυζαντινό πολιτισμό στη Γερμανία.

 Δείτε  εδώ τους θησαυρούς που έφερε μαζί της στη Γερμανία η Θεοφανώ

4.      Βασίλειος Β’

• Αντιμετώπισε τις εξωτερικές απειλές με τη βοήθεια των Βενετών και των Πισατών

• Παραχώρησε τα πρώτα εμπορικά προνόμια (διευκολύνσεις) στους Βενετούς.

Νορμανδοί : εμφανίζονται στα μέσα του 11^ου αι :

κατέκτησαν πολλές περιοχές της Ν. Ιταλίας και απειλούσαν τις εκεί βυζαντινές  κτήσεις.

7.Σχέσεις Βυζαντίου - Δύσης. Αγώνες για τη διατήρηση των ιταλικών κτήσεων. from Χρήστος Τσατσούρης


 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ :

1. Πώς διαμορφώθηκε ο ελληνισμός της Ν. Ιταλίας από τον 7ο ως τον 10ο αιώνα ;
2. Πού αποσκοπούσε η δυτική πολιτική των Μακεδόνων ;
3. Ποια τακτική ακολούθησε ο Κων/νος Ζ' και ποια ο Νικηφόρος Φωκάς ;
4. Ποια πολιτική ακολούθησε ο Ιωάννης Τζιμισκής  και πώς επέδρασε ο γάμος Θεοφανώς - Όθωνα Β' στις σχέσεις Γερμανών - Βυζαντινών ;
5. Ποια ήταν η πολιτική του Βασιλείου Β' ;