ΟΔΥΣΣΕΙΑ - ΙΛΙΑΔΑ : ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΣΩΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ

 

Ξαναδιαβάζω στο σπίτι την ενότητα που διδάχτηκα στην τάξη, για να συγκρατήσω το γενικό νόημα και προσέχω τα σπουδαιότερα στοιχεία της, δηλαδή :

1.   Τους ήρωες : ποιος είναι ο χαρακτήρας  τους, τι σκέφτονται και τι πράττουν, ποιες συνέπειες έχουν οι πράξεις τους. Πρέπει να μπορώ να χαρακτηρίζω τα βασικά πρόσωπα και να γράφω τα συναισθήματά τους.

2.   Τα στοιχεία πολιτισμού : να μπορώ να τα εντοπίζω μέσα στο κείμενο και να σχολιάζω τις αξίες, τα ήθη και τα έθιμα.

3.   Να βρίσκω τα εκφραστικά μέσα ή σχήματα λόγου (παρομοιώσεις, μεταφορές κτλ. ) και τους αφηγηματικούς τρόπους του κειμένου (αφήγηση, διάλογος, περιγραφή).

4.    Να εντοπίζω στο κείμενό μου κάποιες τεχνικές, π.χ. αναχρονισμούς, προοικονομίες.

5.  Συσχετίζω ό,τι επεσήμανα με τη σημερινή εποχή και βρίσκω ομοιότητες και διαφορές. Διαβάζω και τις σημειώσεις που κράτησα στην τάξη στο περιθώριο του βιβλίου μου και κάποια από τα σχόλια του βιβλίου.

6.   Τέλος, κάνω τις εργασίες που έχω για το σπίτι στο τετράδιό μου. Οι ερωτήσεις στην Οδύσσεια και την Ιλιάδα χρειάζονται ανάπτυξη και δεν τις απαντούμε σε δυο – τρεις σειρές. Αναπτύσσουμε τις σκέψεις μας δημιουργώντας μια σωστή παράγραφο.

7.    Αν δυσκολεύομαι και ζητήσω βοήθεια από άλλους ή σχολικά βοηθήματα, φροντίζω αυτό που τελικά θα γράψω να είναι δικό μου δημιούργημα, όσο απλό κι αν είναι.

Καλή μελέτη !

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ

 1. Τι ονομάζουμε έπος και ποιο είναι το περιεχόμενο του;

Έπος σημαίνει: λόγος , διήγηση και ειδικότερα αφηγηματικό ποίημα με περιεχόμενο μυθολογικό, διδακτικό, ηρωικό.

 
 2. Ποιο είναι το περιεχόμενο των ηρωικών επών;

 Τα ηρωικά έπη αφηγούνται κατορθώματα ηρώων αλλά και θεών που συχνά συνυπάρχουν με τους ανθρώπους και κατευθύνουν τη δράση τους.

 
 3. Σε ποια κατηγορία επών ανήκει η Ιλιάδα και η Οδύσσεια;

 Είναι ηρωικά έπη.

 
 4. Ποια είναι τα βασικά γνωρίσματα του ηρωικού έπους; 

 α) Παρουσιάζει μυθοποιημένα γεγονότα ενός μακρινού παρελθόντος σαν να είναι αληθινά.

  β) Έχει αντικειμενικό χαρακτήρα, δεν εκφράζει, δηλαδή τις υποκειμενικές, προσωπικές απόψεις του ποιητή, αλλά όλη την κοινωνία μέσα στην οποία δημιουργείται. 

5. Τι είναι ο επικός κύκλος; Ποια έπη ανήκουν σ’ αυτόν και ποιο είναι το βασικό τους θέμα;

 Επικός κύκλος ή Κύκλια έπη είναι ένα σύνολο επών που όλα μαζί συμπληρώνουν τον Τρωικό πόλεμο. Στον επικό κύκλο ανήκουν:

α) Τα Κύπρια που διηγούνταν τα πολεμικά γεγονότα μέχρι την αρχή της Ιλιάδας.

β) Η Αιθιοπίς , που παρουσίαζε κυρίως τις νικηφόρες μάχες του Αχιλλέα εναντίον του βασιλιά των Αιθιόπων Μέμνονα (συμμάχου των Τρώων) αλλά και το θάνατο του ίδιου του Αχιλλέα.

γ) Η Μικρά Ιλιάς, που αναφερόταν στη διαμάχη του Οδυσσέα και του Αίαντα για τα όπλα του Αχιλλέα, μέχρι και την είσοδο του Δούρειου Ίππου στην Τροία.

δ) Η Ιλίου πέρσις, που περιέγραφε όσα διαδραματίστηκαν κατά την άλωση της Τροίας.

ε) Οι Νόστοι, που εξιστορούσαν τις περιπέτειες των Τρωικών ηρώων ( εκτός του Οδυσσέα) κατά την επιστροφή στις πατρίδες τους.

στ) Η Τηλεγόνεια , που εξιστορούσε τα γεγονότα μετά την Οδύσσεια, τις περιπέτειες δηλαδήτου Οδυσσέα μετά την επιστροφή του και μέχρι το θάνατο από το γιο του Τηλέγονο, τον οποίο, κατά τον μύθο τον είχε αποκτήσει από την Κίρκη. 

6. Ποια είναι τα έπη του Ομήρου και ποιο είναι το βασικό τους θέμα;

 Τα ομηρικά έπη είναι η Ιλιάδα και η Οδύσεια. Η Ιλιάδα έχει κεντρικό θέμα της τον θυμό του Αχιλλέα, που διαρκεί 51 ημέρες , ο ποιητής όμως περιέκλεισε σ’ αυτές ολόκληρο τον δεκαετή πόλεμο του Ιλίου (Τροίας). Η Οδύσσεια εξιστορεί τον δεκαετή αγώνα του Οδυσσέα για την επιστροφή στην πατρίδα του, ο ποιητής όμως ενέταξε όλες τις μεταπολεμικές του περιπέτειες σε 41 μέρες.

 
 7. Ποια εποχή δημιουργήθηκαν τα ομηρικά έπη και σε γεγονότα ποιων εποχών αναφέρονται;

Τα ομηρικά έπη αναφέροντα σε μυθοποιημένα γεγονότα της Μυκηναϊκής εποχής ( 1600 – 1100 π. Χ. στον Τρωικό πόλεμο κυρίως) προβάλλουν όμως και την εποχή κατά την οποία γράφονται ( Γεωμετρική 1100- 700 π.Χ.), που είναι στραμμένη σε έργα ειρηνικά ( ναυτιλία, εμπόριο, ανάπτυξη πόλεων), χαρακτηρίζεται όμως και από πολιτικές συγκρούσεις (κλονίζεται κυρίως ο θεσμός της βασιλείας)

8. Τι ήταν οι αοιδοί και τι οι ραψωδοί;

Οι παλιοί επικοί ποιητές, της προομηρικής εποχής κυρίως, ονομάζονταν αοιδοί.

• Τραγουδούσαν τα έπη τους με συνοδεία φόρμιγγας ή κιθάρας.
• Συνέθεταν τα έπη, αυτοσχεδιάζοντας προφορικά, βοηθούμενοι όπως πίστευαν από τη Μούσα
• Τραγουδούσαν σε συμπόσια ή σε εορταστικές εκδηλώσεις της κοινότητας.
• Έγιναν επαγγελματίες περιζήτητοι και κάθε ανάκτορο είχε τον αοιδό του. Ζούσαν κυρίως σε αυλές βασιλιάδων ή ευγενών.
• Οι αοιδοί μπορούσαν να αυτοσχεδιάζουν γιατί, εκτός από το ταλέντο που σίγουρα διέθεταν, εκπαιδεύονταν για το έργο τους, οι νεότεροι από τους παλαιότερους, γονείς ή δασκάλους.

Οι ραψωδοί ήταν μεταγενέστεροι από τους αοιδούς

• Δε δημιουργούσαν νέα δικά τους τραγούδια αλλά απομνημόνευαν τα παλιότερα.
• Δεν τραγουδούσαν αλλά απάγγελναν ρυθμικά τα παλιότερα έπη.
• Κρατούσαν ραβδί, σύμβολο εξουσίας δοσμένης από τους θεούς.
• Δεν ζούσαν στα ανάκτορα αλλά ανήκαν σε επαγγελματικά σωματεία.
• Ταξίδευαν συχνά και συμμετείχαν σε μουσικούς αγώνες. 

 9. Τι γνωρίζετε για τον Όμηρο; ( πού και πότε έζησε;)

Πιστεύεται ότι έζησε κατά τον 8^ο αιώνα π.Χ. στην Ιωνία . Επτά πόλεις τον διεκδικούσαν, με πιθανότερες τη Σμύρνη και τη Χίο.

10. Ποια στοιχεία καταδεικνύουν τη μεγάλη τη μεγάλη αξία των ομηρικών επών;

• Το γεγονός ότι διασώθηκαν ολόκληρα μέχρι σήμερα.
• Για πολλούς αιώνες ψυχαγωγούσαν και δίδασκαν τους αρχαίους Έλληνες στις γιορτές και αποτελούσαν μάθημα για τα παιδιά τους στα σχολεία.
• Άσκησαν τεράστια επίδραση στην αρχαία ελληνική και ρωμαϊκή λογοτεχνία και τέχνη και συνεχίζουν να εμπνέουν και σήμερα πολλούς καλλιτέχνες.

11. Πότε καταγράφηκαν επίσημα τα ομηρικά έπη;

Η επίσημη καταγραφή των ομηρικών επών φαίνεται ότι έγινε στην Αθήνα τον 6^ο π.Χ. αιώνα, για να υποχρεώνονται οι ραψωδοί να απαγγέλνουν τα έπη στη γιορτή των Παναθηναίων με βάση το κείμενο της επίσημης, ας πούμε έκδοσης, και να μην το τροποποιούν.

12. Τι είναι οι ραψωδίες και σε πόσες είναι χωρισμένη η Οδύσσεια αλλά και η Ιλιάδα; 

Η Οδύσσεια αποτελείται από 12110 στίχους και η Ιλιάδα από 15693, και από τον 3^ο π.Χ. αι. παρουσιάζονται χωρισμένες σε 24 ραψωδίες καθεμιά, στα μέρη δηλαδή που απαγγέλ-λονταν το ένα μετά το άλλο από τους ραψωδούς. Οι ραψωδίες διακρίνονται με τα 24 γράμματα του ελληνικού αλφαβήτου( τα μικρά η Οδύσσεια, α-ω, και τα μεγάλα η Ιλιάδα, Α-Ω) και με τίτλους ανάλογους με το περιεχόμενο τους.

13. Ποια είναι τα βασικά θέματα της Οδύσσειας;

Κεντρικό θέμα της Οδύσσειας είναι ο αγώνας του βασιλιά της Ιθάκης, του Οδυσσέα, να επιστρέψει με τους συντρόφους του από την Τροία στο νησί του και να ξαναπάρει τη θέση που είχε στο σπίτι του και στον λαό του. Συμπληρωματικό θέμα είναι η αναζήτηση του από τη γυναίκα του, την Πηνελόπη, και, κυρίως από τον γιο του, τον Τηλέμαχο. Η πολύχρονη απουσία του από την Ιθάκη είχε δημιουργήσει πολλά προβλήματα και στους δύο. Έτσι η δράση διεξάγεται τόσο στην ξενιτιά όσο και στην πατρίδα.

14. Σε ποια μέρη χωρίζεται η Οδύσσεια με βάση τον Οδυσσέα και την Ιθάκη;

• Τηλεμάχεια : στο μέρος αυτό (ραψωδίες α – δ) πρωταγωνιστεί ο Τηλέμαχος
• Νόστος : αναφέρεται στον αγώνα του Οδυσσέα να νοστήσει/ να επιστρέψει στην Ιθάκη ( ραψωδίες ε – ν 209)
• Μνηστηροφονία: στο μέρος αυτό(ραψωδίες ν 210 – ω ) ο Οδυσσέας με τη βοήθεια της θεάς Αθηνάς και συνεργαζόμενος με τον Τηλέμαχο εξοντώνει τους μνηστήρες.

Πηγή: gym-pompias.ira.sch.gr (Φανουράκη Ευανθία)

(μέσω :http://filologikesidees.blogspot.gr )

ΜΙΚΡΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ... ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΒΑΘΜΟΥΣ (ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ - ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ)

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ

Πριν πάω να γράψω,  διαδικτυακά μου αστεράκια, φροντίζω να έχω κάνει τα εξής :

1. Ξέρω να απαντώ στις ερωτήσεις κατανόησης των κειμένων του σχολικού βιβλίου (μετάφραση ζητείται μόνο στην Γ' Γυμνασίου).

2. Μαθαίνω τις σημασίες των λέξεων της 2ης και της 3ης στήλης του Λεξιλογικού Πίνακα .

3. Διαβάζω καλά τις ασκήσεις του Λεξιλογικού Πίνακα και των Ετυμολογικών.

4. Ξέρω τη θεωρία της γραμματικής / του συντακτικού, στα οποία εξετάζομαι και μπορώ να λύνω τις ασκήσεις του βιβλίου και άλλες παρόμοιες.

5. Διαβάζω το παράλληλο κείμενο (αν μου το ζητήσει ο καθηγητής / η καθηγήτριά μου) και είμαι σε θέση να απαντώ στις ερωτήσεις. (Δεν απαιτείται η μετάφραση του κειμένου και συνήθως η ερώτηση που μπαίνει αφορά σύγκριση με το κείμενο της ενότητας).

6. Ξαναδιαβάζω το υλικό που έχω κάνει στην τάξη με τον / τη φιλόλογό μου (παρόμοια θα βάλει!!!).

Όταν γράφω στις εξετάσεις, είμαι συγκεντρωμένος/η στο γραπτό μου, διαβάζω καλά τις εκφωνήσεις και απαντώ μόνο σε ό,τι μου ζητείται, δεν αφήνω κανένα ερώτημα αναπάντητο και στο τέλος ξαναελέγχω το γραπτό μου. Προσέχω ιδιαίτερα τους τόνους και τις καταλήξεις (να είναι σωστά) και αυτό που γράφω να είναι κατανοητό από τους άλλους και να βγάζει νόημα!!!

 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ (ΟΔΥΣΣΕΙΑ, ΙΛΙΑΔΑ, ΕΛΕΝΗ)

Πριν πάω να γράψω , πρέπει να έχω κάνει τα εξής :

1. Να έχω διαβάσει την εισαγωγή.

2. Να έχω διαβάσει και να έχω κατανοήσει το κείμενο.

3. Να μπορώ να κάνω την περίληψή του.

4. Να ξέρω να το χωρίζω σε ενότητες και να βάζω πλαγιότιτλους.

5. Να έχω διαβάσει τα σχόλια του βιβλίου.

6. Να μπορώ να χαρακτηρίζω τα βασικά πρόσωπα και να γράφω τα συναισθήματά τους.

7. Να είμαι σε θέση να εντοπίζω τα στοιχεία πολιτισμού και να σχολιάζω τις αξίες, τα ήθη και τα έθιμα.

8. Να βρίσκω τα σχήματα λόγου (παρομοιώσεις, μεταφορές), τις προοικονομίες, τις επιβραδύνσεις, τις αποστροφές, τις ειρωνείες, την αντίθεση είναι / φαίνεσθαι και τις εικόνες.

9. Να ξέρω τους αφηγηματικούς τρόπους του κειμένου (αφήγηση, διάλογος, περιγραφή).

Όταν γράφω , είμαι συγκεντρωμένος/η στο γραπτό μου, διαβάζω καλά τις εκφωνήσεις και απαντώ μόνο σε ό,τι μου ζητείται. Δεν αφήνω κανένα ερώτημα αναπάντητο και στο τέλος ξαναελέγχω το γραπτό μου. Προσέχω αυτό που γράφω να είναι κατανοητό στους άλλους και να βγάζει νόημα!!!

ΠΗΓΗ : http://filologoupoli.blogspot.gr  (Μαρία Αθανασίου) 

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΗΝ ΟΔΥΣΣΕΙΑ ... ΜΕ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ : ΡΑΨΩΔΙΑ ω 265 - 377

28η ΕΝΟΤΗΤΑ ω 265-377

ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1. «Η πλαστή ιστορία και το ερώτημα του Οδυσσέα προς τον Λαέρτη» (265-295)

2. «Η απάντηση του Λαέρτη και το ερώτημά του προς τον Οδυσσέα» (301-322)

3. «Η πλαστή απάντηση του Οδυσσέα και η απελπισμένη αντίδραση του Λαέρτη» (325-339)

4. «Η συγκίνηση του Οδυσσέα και η αποκάλυψη της ταυτότητάς του» (340-349)

5. «Η επιτυχής δοκιμασία του Οδυσσέα από τον Λαέρτη» (350-366)

6. «Η συγκίνηση πατέρα και γιου και ο ευχαριστήριος λόγος του Λαέρτη προς τον Δία» (367-377)

ΕΠΙΚΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ

 Στη συνομιλία Οδυσσέα-Λαέρτη υπάρχει επική ειρωνεία, μιας και ο πρώτος παρουσιάζεται στον πατέρα του ως φίλος του γιου του, προσποιείται ότι δε γνωρίζει τίποτα για τη ζωή του γέροντα (στ. 365-372) και προβάλλει μια ψεύτικη ιστορία για την ταυτότητά του (στ. 325-336). Ο Λαέρτης λοιπόν παρουσιάζεται να μη γνωρίζει ούτε ότι μπροστά του έχει τον Οδυσσέα, ούτε ότι οι μνηστήρες σκοτώθηκαν. Η επική ειρωνεία δημιουργεί ένταση και μεγαλώνει την αγωνία του ακροατή-αναγνώστη.

Η ΤΥΠΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗΣ

Όπως και στις περιπτώσεις της αναγνώρισης του Οδυσσέα από τον Τηλέμαχο και την Πηνελόπη, έτσι κι εδώ, εφαρμόζεται η τυπική διαδικασία που έχει τα εξής στάδια :

Α. ΑΠΟΥΣΙΑ (πολυετής απουσία Οδυσσέα)

Β. ΑΠΟΜΟΝΩΣΗ (απομόνωση πατέρα και γιου)

Γ. ΣΥΓΚΑΛΥΨΗ (συγκάλυψη του Οδυσσέα, καθώς εξιστορεί μια πλαστή ιστορία για την ταυτότητά του)

Δ. ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ (αποκάλυψη της πραγματικής ταυτότητας του Οδυσσέα)

Ε. ΔΥΣΠΙΣΤΙΑ (δυσπιστία του Λαέρτη)

Στ. ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ (δοκιμασία του Οδυσσέα με σημάδια, όπως είναι το τραύμα του από τον αγριόχοιρο και τα δέντρα που του είχε χαρίσει κάποτε ο πατέρας του)

Ζ. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ και ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ

ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ-ΑΞΙΕΣ ΟΜΗΡΙΚΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

ΦΙΛΟΞΕΝΙΑ : Η φιλοξενία, όπως έχουμε δει και σε πολλά άλλα σημεία του έπους, αποτελούσε βασικό θεσμό της ομηρικής εποχής. Ο ξενιστής (δηλαδή, αυτός που φιλοξενεί) οφείλει να καλοδεχτεί τον ξένο, να του προσφέρει όσα αγαθά διαθέτει, καθώς και στέγη για όσο χρειαστεί και να του χαρίσει δώρα, για να επισφραγίσει τη φιλία τους (στ. 293-295).

ΑΥΤΟΔΙΚΙΑ : Ο Λαέρτης στον ευχαριστήριο λόγο του προς τον Δία, φοβάται την αντεκδίκηση των συγγενών των μνηστήρων (στ. 375-377). Στην ομηρική εποχή ίσχυε ο άγραφος νόμος της αυτοδικίας. Δεν υπήρχε οργανωμένο σύστημα δικαιοσύνης, ούτε γραπτό δίκαιο, με αποτέλεσμα το θύμα ή οι συγγενείς του να φροντίζουν οι ίδιοι να παίρνουν εκδίκηση για την αδικία που υφίσταντο.

ΤΥΠΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΚΑΙ ΤΥΠΙΚΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ

στην πατρική μου γη (288) : τυπικό επίθετο

Στον Οδυσσέα απάντησε ο πατέρας του με βουρκωμένα μάτια (301) : τυπική έκφραση

τον δύσμοιρό μου γιο (311) : τυπικό επίθετο

Στα λόγια του αποκρίθηκε ο Οδυσσέας πολύγνωμος (325) : τυπική έκφραση

ανόσια έργα (349) : τυπικό επίθετο

πήρε τον λόγο πάλι ο Λαέρτης πάλι, φώναξε (350) : τυπική έκφραση

Ο Οδυσσέας πολύγνωμος αμέσως αποκρίθηκε (353) : τυπική έκφραση

σημάδια απαραγνώριστα (368) : τυπικό επίθετο

βασανισμένος Οδυσσέας και θείος (370) : τυπικά επίθετα

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ

Οδυσσέας : Στην αρχή της συνομιλίας με τον Λαέρτη είναι πολύ ψύχραιμος. Δεν αποκαλύπτει την ταυτότητά του, γιατί θέλει να δοκιμάσει την αγάπη και την αφοσίωση του πατέρα του. Διηγείται μια πλαστή ιστορία, όπως είχε κάνει κι άλλες φορές στο παρελθόν, φανερώνοντας την ευστροφία του και την πονηριά του. Όταν ο Λαέρτης ξεσπά σε θρήνο, δεν μπορεί να συγκρατηθεί και αποκαλύπτεται στον πατέρα του, δείχνοντας αγάπη και τρυφερότητα.

Λαέρτης : Εργάζεται σκληρά στο περιβόλι, παρά την ηλικία του. Είναι πικραμένος από την απώλεια του γιου του και την κατάσταση που επικρατεί στο παλάτι. Αποτελεί πρότυπο πατέρα, ο οποίος αγαπά βαθιά τον γιο του, λυπάται για την κακή του μοίρα κι όταν ο Οδυσσέας του αποκαλύπτεται, δεν κρύβει τη συγκίνηση και την τρυφερότητά του. Τέλος είναι ευσεβής, μιας και ευχαριστεί τον Δία, αλλά και προνοητικός μιας και σκέφτεται τον κίνδυνο από τις πιθανές αντεκδικήσεις των συγγενών των μνηστήρων.

 ΠΗΓΗ : http://skapanefs.blogspot.gr