ΟΔΥΣΣΕΙΑ : α 109 - 173

Άφιξη της Αθηνάς στην Ιθάκη και φιλοξενία της από τον Τηλέμαχο

Θέματα:

1.      Έναρξη εφαρμογής δεύτερου σκέλους του σχεδίου της Αθηνάς.

2.      Τι συμβαίνει στο παλάτι της Ιθάκης;

3.      Το τυπικό της φιλοξενίας και άλλα πολιτισμικά στοιχεία.

4.      Το ήθος των μνηστήρων αντιπαραβάλλεται με το ήθος του Τηλέμαχου.

Θεμελιώδεις έννοιες: Χώρος (από τον Όλυμπο στην Ιθάκη), πρόσωπα (μνηστήρες – Τηλέμαχος, Αθηνά).

Σχόλια:

Ακολουθώντας την Αθηνά περνούμε από το θεϊκό επίπεδο στο ανθρώπινο.

Στίχοι 118- 119: Η Αθηνά παίρνει τη μορφή ενός θνητού, εμφανίζεται στους ανθρώπους και συνυπάρχει μαζί τους.  Έχουμε, λοιπόν, την ενανθρώπισή της. Ανάλογο παράδειγμα αποτελεί η ενανθρώπιση του Ιησού Χριστού της χριστιανικής θρησκείας.

Παρουσιάζεται η κατάσταση που επικρατεί στο παλάτι μετά τη μακρόχρονη απουσία του Οδυσσέα. Από τη μια μεριά οι μνηστήρες, «αγέρωχοι» και «ξιπασμένοι», να κάθονται «σε τομάρια βοδιών που τα σφάξαν οι ίδιοι» και να συμπεριφέρονται σαν οικοδεσπότες. Από την άλλη ο «πικραμένος» και ντροπαλός Τηλέμαχος που αντιλαμβάνεται την απρέπεια αλλά αδρανεί.

Η εθιμοτυπία της φιλοξενίας (στίχοι 136- 161): Η χειραψία κατά την υποδοχή του επισκέπτη, η ευγενική απαλλαγή του από το φορτίο που τον βαραίνει, το καλωσόρισμά του, η είσοδός του στον οίκο, το κάθισμά του σε τιμητική θέση, το πλύσιμο των χεριών, η προετοιμασία και παροχή πλούσιου γεύματος. Ο ξένος θα κληθεί να δώσει πληροφορίες για την ταυτότητα και το ταξίδι του αφού του παρασχεθούν όλα τα παραπάνω.

Προσοχή: Πρόκειται για επαναλαμβανόμενη τυπική διαδικασία (θα τη δούμε και σε άλλες σκηνές της Οδύσσειας).

Ο  ποιητής παρουσιάζοντας  τα πρόσωπά του μας καθοδηγεί ώστε να σχηματίσουμε συγκεκριμένη εικόνα για το ήθος τους. Εκδηλώνει συμπάθεια προς τον Τηλέμαχο και αντιπάθεια προς τους μνηστήρες. Επομένως μας προειδοποιεί για την μετέπειτα τύχη τους, δηλαδή την ευτυχία του ενός και την καταστροφή των άλλων.

Εργασία 1η: Με ποιες αναφορές του ο ποιητής δημιουργεί την εικόνα των «κακών μνηστήρων» και για ποια εξέλιξη σχετικά με αυτούς μας προειδοποιεί;

Αφηγηματική τεχνική: Έχουμε τριτοπρόσωπη αφήγηση (ο λόγος είναι ευθύς –πρωτοπρόσωπος- μόνον στους στίχους 139-140). Εξαιρετικές εικόνες διακόπτουν την αφήγηση, στην περιγραφή των οποίων ξεχωρίζουν κάποιες χαρακτηριστικές λεπτομέρειες. Η αφήγηση στη σκηνή αυτή είναι περιγραφική. 

Όταν λέμε περιγραφική αφήγηση εννοούμε α. την αφήγηση, που προωθεί την υπόθεση στο χρόνο (χαρακτηρίζεται από την κίνηση, όπως στις φράσεις «…μια παρακόρη έφερε νερό, …, έχυνε το νερό, …, ο τραπεζάρχης στο πλάι ακούμπησε…» κ.λπ.) και β. την περιγραφή, που λειτουργεί στο χώρο (χαρακτηρίζεται από τη στάση, όπως στις εικόνες «τ΄ όμορφο χρυσό λαγήνι, …., το νερό από ψηλά σ΄ ένα αργυρό λεβέτι…»,κ.λπ.). Αξίζει να προσέξουμε ότι η περιγραφή ζωντανεύει από τον Όμηρο με χαρακτηριστικές λεπτομέρειες.

Εργασία 2η : Στίχοι 109 – 122. Εντοπίστε σε ποιους από αυτούς τους στίχους έχουμε αφήγηση και σε ποιους περιγραφή.

Στίχοι 144-145: Προσέξτε πώς παρουσιάζονται τα όπλα του Οδυσσέα. Σε ποιες σκέψεις  οδηγούμαστε διαβάζοντας αυτούς τους στίχους;

Εργασία 3η: Να εντοπίσετε ζεύγη αντιθέτων στην τρίτη ενότητα.

Εργασία 4η: Αν ήσασταν η Αθηνά, τι θα σκεφτόσασταν βλέποντας όσα συμβαίνουν στο παλάτι του Οδυσσέα;

Σχεδόν σε κάθε στίχο εντοπίζονται αναφορές σε πολιτισμικά στοιχεία άλλοτε της μυκηναϊκής  και άλλοτε (κυρίως) της ομηρικής εποχής. Ο Όμηρος μεταφέρει χρονικά ήθη, έθιμα, στοιχεία υλικού πολιτισμού, θρησκευτικές αντιλήψεις, κ.λπ. της δικής του εποχής, που γνωρίζει καλά, στην εποχή που διαδραματίζεται η ιστορία του, για την οποία δεν έχει καλή γνώση (αναχρονισμός). Στη συγκεκριμένη ενότητα συναντούμε π.χ. το εθιμοτυπικό της φιλοξενίας, τα παιχνίδια των ανδρών (στίχος 119), τη θήκη για τη φύλαξη των δοράτων (στίχος 144), την πολυτέλεια των σκευών των παλατιών (στίχοι 154, 156, 160, κ.λπ.), το προσωπικό που απασχολούνταν σε αυτά και τις εργασίες του καθενός (στίχοι 123- 126, 154- 174), κ.λπ.)

 ΠΗΓΗ : http://fylliotokalaki.blogspot.gr

Ασκήσεις Εμπέδωσης

    Να συμπληρώσετε τα κενά:

     

 1. Τα κύρια εφόδια της Αθηνάς για το ταξίδι της είναι α) ………………………………………… και  β) …………………………………………………………………………….    

      2. Η Αθηνά, μόλις έφθασε στο παλάτι του Οδυσσέα, αντίκρισε τους  ……………………………………..  που ……………………………………………………………………………..

      3. Η Αθηνά, προτού φθάσει στην Ιθάκη, πήρε τη μορφή του ………………………………………. που ήταν ………………………………………………………………………………

       4. Οι μνηστήρες παίζουν αμέριμνοι πεσσούς ενώ ο Τηλέμαχος ……………………………………

5. Προσφωνώντας το Μέντη, ο Τηλέμαχος δηλώνει ………………………………………………………………………………………………………………………

6. Η Αθηνά-Μέντης τοποθέτησε το κοντάρι της ………………………………………………………………………………………………………………………

     7. Ο Τηλέμαχος επιλέγει ένα μέρος «παράμερα από τους μνηστήρες» διότι

  α) …………………………………………………………………………………………………………………………

 β) ………………………………………………………………………………………………………………………….

 γ) …………………………………………………………………………………………………………………………

        8. Ο ποιητής παρουσιάζει τους μνηστήρες ως α)………………………………………………………………………………. β)………………………………………………………………………………..

γ) ………………………………………………………………………………..

         9. Στο δείπνο του ξένου (στίχ, 154-161), η παρακόρη ………………………………………………,η κελάρισσα ………………………………, ο τραπεζάρχης ………………………………………………και ο κήρυκας …………………………………………………………………………………………………………………

  10) Ο Φήμιος, ένας περίφημος αοιδός της εποχής του, τραγουδούσε «από ανάγκη» στους μνηστήρες, δηλαδή …………………………………………………………………………………………

ΠΗΓΗ : http://mariagrivakou.blogspot.gr/

 

οδυσσεια α 109 173 φυλλα εργασιασ from karamalas

 Εικαστική αναπαράσταση της Οδύσσειας μέσα από πίνακες ζωγραφικής, από την Ελένη Μουτάφη :

"ΤΟΥ ΓΙΟΦΥΡΙΟΥ ΤΗΣ ΑΡΤΑΣ" - (ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

 Γενικά για το γεφύρι της Άρτας εδώ

 

ΘΕΜΑΤΑ - ΙΔΕΕΣ

Θέμα: Η θυσία της νεαρής και όμορφης γυναίκας του Πρωτομάστορα προκειμένου να στερεωθεί το γεφύρι που χτίζει / Το στερέωμα, το «στοίχειωμα» του γεφυριού.

Το χτίσιμο του γεφυριού :

-Είχε μεγάλη σημασία τις παλαιότερες εποχές και σηματοδοτούσε την προσπάθεια του ανθρώπου να τιθασεύσει τη φύση (ωστόσο κάποιες φορές η φύση εκδικείται). 

-Επειδή είναι σπουδαίο το έργο ,απαιτείται και μεγάλη θυσία και μάλιστα ένα σπουδαίο πρόσωπο, όπως ο Πρωτομάστορας, πρέπει να κάνει τη θυσία. Εδώ υπάρχουν στοιχεία-μνήμες του πανάρχαιου εθίμου των ανθρωποθυσιών.

 - Η γυναίκα του Πρωτομάστορα που θυσιάζεται γίνεται το καλό στοιχειό του γεφυριού.

Δοξασία της «στοιχειώσεως»: σύμφωνα με τη δοξασία (=πίστη, αντίληψη) της στοιχειώσεως  ή του «στοιχειώματος», δηλαδή της θυσίας ζώου ή ανθρώπου στα θεμέλια ενός οικοδομήματος για να στεριώσει, το θύμα γίνεται το καλό στοιχειό του οικοδομήματος και η ψυχή του με τις υπερφυσικές ικανότητες, όχι μόνο το στεριώνει, αλλά και το προφυλάσσει από κάθε κίνδυνο. 

Οι ψυχολογικές διακυμάνσεις (μεταπτώσεις) της Λυγερής

 -  αρχικά είναι ξένοιαστη και χαρούμενη.

 - ανυποψίαστη γι αυτό που πρόκειται να συμβεί.

 - αισθάνεται μεγάλη αγάπη για τον άντρα της και είναι πρόθυμη να τον βοηθήσει όπως  μπορεί

  Η θυσία της Λυγερής : Η Λυγερή δέχεται να κατεβεί στην καμάρα για να βρει το δαχτυλίδι και μόνο τότε συνειδητοποιεί την πρόθεση του Πρωτομάστορα να τη χτίσει μέσα στο γεφύρι για να στεριώσει.

    - (μετά το χτίσιμο) νιώθει θυμό και οργή απέναντι στον Πρωτομάστορα που την  ξεγέλασε.

- νιώθει ακόμη λύπη, πίκρα, πόνο, απογοήτευση, αίσθημα προδοσίας. 

Η κατάρα της Λυγερής : «ως τρέμει το καρυόφυλλο, να τρέμει το γιοφύρι/ κι ως πέφτουν τα δεντρόφυλλα, να πέφτουν οι διαβάτες).

    - αισθάνεται μεγάλη αγάπη για τον μονάκριβο αδερφό της (ισχυροί οι δεσμοί αίματος)

- τελικά αποδέχεται τη Μοίρα της. 

Η κατάρα και η ευχή της Λυγερής : «Αν τρέμουν τ΄ άγρια βουνά, να τρέμει το γιοφύρι/ κι αν πέφτουν τ΄ άγρια πουλιά να πέφτουν οι διαβάτες». 

Το δίλημμα (οι εσωτερικές συγκρούσεις) του Πρωτομάστορα:  

•    - νιώθει μεγάλη αγάπη για τη γυναίκα του.

- όταν μαθαίνει από το πουλί ότι ο μόνος τρόπος για να στεριώσει το γεφύρι είναι να στοιχειώσει τη γυναίκα του αισθάνεται θλίψη και πόνο, καταρρέει συναισθηματικά και ψυχικά (του θανάτου πέφτει).

- προσπαθεί όσο περνάει από το χέρι του να αναβάλει ή να ματαιώσει το κακό (της παραγγέλλει να έρθει αργά).

- αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει δόλο προκειμένου να πείσει τη Λυγερή να κατεβεί στην καμάρα του γεφυριού.

(η αγάπη για τη γυναίκα του λειτουργεί σε ατομικό επίπεδο). 

•     ταυτόχρονα  έχει έντονη την αίσθηση του χρέους, της ευθύνης, του καθήκοντος, απέναντι στους συνανθρώπους του, εφόσον αυτός είναι ο βασικός υπεύθυνος ενός πολύ σημαντικού έργου

(η αίσθηση του χρέους λειτουργεί σε συλλογικό επίπεδο) .

•     νιώθει βίαιη σύγκρουση των δύο καθηκόντων.

- στο τέλος όμως υποτάσσεται στη Μοίρα.

- βάζει το συλλογικό / κοινωνικό χρέος πάνω από τα ατομικά του συναισθήματα.  

•     Η σύγκρουση του Πρωτομάστορα είναι κατά βάση τραγική διότι συγκρούεται με δυνάμεις υπέρτερες (Μοίρα). Τραγικότητα επίσης στοιχειοθετείται και όταν ο άνθρωπος εμπλέκεται σε τρομερά διλήμματα και αδιέξοδα με επακόλουθο την ψυχική του οδύνη, την ενοχή, τη συντριβή ή τη λύτρωση. 

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

Χαρακτηριστικά δημοτικού τραγουδιού που υπάρχουν στο ποίημα:

·   ο στίχος του είναι ιαμβικός δεκαπεντασύλλαβος (η πρώτη συλλαβή άτονη και η δεύτερη  τονισμένη)

·    επανάληψη λέξεων, φράσεων ακόμη και ολόκληρων στίχων.

·    στερεότυπες εκφράσεις που επαναλαμβάνονται.

·    υπερβολή (ο μεγάλος αριθμός των μαστόρων).

·    προσωποποίηση (το πουλί μιλά με ανθρώπινη φωνή). 

·  μαγικά στοιχεία (το ανεξήγητο γκρέμισμα του γεφυριού, το πουλί που μιλά, το στοίχειωμα).

·    ο νόμος των τριών: (τρεις αδερφάδες/ αργά ντυθεί, αργά αλλαχτεί, αργά να πάει το γιόμα, κλπ.)

·    λαϊκές δοξασίες: (το στοίχειωμα ανθρώπου για να στεριώσει το γεφύρι/ μια κατάρα δεν παίρνεται πίσω, μπορεί μόνο να τροποποιηθεί και από κατάρα να γίνει ευχή).

·    λόγος λιτός και πυκνός (έμφαση δίνεται στα ρήματα και τα ουσιαστικά).

·  ο στίχος – δίστιχο έχουν αυτοτέλεια (δεν υπάρχει διασκελισμός= ολοκλήρωση νοήματος στον επόμενο στίχο).

·    το «θέμα του αδύνατου».

·    «άσκοπα ερωτήματα».

Μαγικά στοιχεία / στοιχεία παραμυθιού 

·    το γκρέμισμα του γεφυριού χωρίς αιτία

·   η εμφάνιση του πουλιού που μιλά σαν άνθρωπος (δίνει λύση στον Πρωτομάστορα, μεταφέρει το μήνυμα στη Λυγερή)

·    το στοίχειωμα του γεφυριού

·  το δαχτυλίδι που είναι σύμβολο γάμου, ενότητας, αγάπης (το δαχτυλίδι εδώ είναι παραμυθικό στοιχείο, χωρίς όμως να έχει μαγική λειτουργία).

Ο ρόλος του πουλιού

-    Προωθεί σημαντικά την εξέλιξη της δράσης: αρχικά επεμβαίνει και δίνει λύση  στο  έως τότε άλυτο πρόβλημα και στη συνέχεια παραλλάσσει-αντιστρέφει τα λόγια  του  Πρωτομάστορα προκειμένου να υλοποιηθεί η απαιτούμενη λύση

-    Είναι φορέας του υπερβατικού-του μεταφυσικού (δεν είναι ένα απλό ανθρώπινο ον – είναι πέρα και πάνω από τα ανθρώπινα) γι αυτό και η λύση που προτείνει έχει κύρος (παράβαλε την οιωνοσκοπία στην Αρχαία Ελλάδα).

-    Ταυτόχρονα λειτουργεί και ως η φωνή της Μοίρας.

-    Το πουλί που μιλά είναι ένα παραμυθικό στοιχείο (και προσωποποίηση) και ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στα δημοτικά τραγούδια.

Τραγική ειρωνεία

Ο αναγνώστης γνωρίζει την τύχη της Λυγερής ενώ η ίδια η ηρωίδα το αγνοεί.

Ειρωνεία (το πουλί, το αηδόνι):Το αηδόνι είναι γνωστό για τη μελωδική του φωνή.

Εδώ όμως μπορούμε να πούμε ότι λειτουργεί ειρωνικά, καθώς μεταφέρει με τη μελωδική του φωνή κακό μήνυμα.

Εναλλαγή αφήγησης και διαλόγου

 

Η αφήγηση γίνεται σε τρίτο (γ΄) πρόσωπο και είναι μια «αντικειμενική» παρουσίαση των γεγονότων από έναν αφηγητή, που δεν συμμετέχει στα γεγονότα (αφηγηματικό μέρος).

Οι διάλογοι είναι σύντομοι και φυσικοί. Δίνουν με ζωντάνια και παραστατικότητα τα έντονα συναισθήματα και τις συγκρούσεις των προσώπων (δραματικό μέρος).

Χρόνος

O Χρόνος είναι γραμμικός, εξελίσσεται συνέχεια προς τα μπρος – δεν υπάρχουν αναδρομές στο παρελθόν (flashback).

Παράλληλες αναγνώσεις :Η θυσία της Λυγερής-η θυσία της Ιφιγένειας-η θυσία του Ισαάκ. 

 

  ΠΗΓΗ : mnik-logotexnia.blogspot.gr

 

 

 

Του γιοφυριού της Άρτας from katerina Prokopiou

 

Tου γιοφυριού της άρτας σχηματική ανάλυση from Georgia Dimitropoulou

"Ο ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ ΤΟΥ" (610 - 717). ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΑΓΩΝΑΣ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ (ΙΣΤΟΡΙΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

α. Το Βυζάντιο σε κρίση :

 Τέλος 6^ου - αρχές 7^ου αι. : κρίση (εποχή με προβλήματα και κινδύνους) εσωτερική   και εξωτερική για το Βυζάντιο.

• Εσωτερική κρίση :  λοιμοί, σεισμοί, κακές σοδειές → Αποτελέσματα :

                                       α) εγκατάλειψη ή παρακμή πόλεων

                                       β) μείωση πληθυσμού

 γ) περιορισμός εμπορίου και κυκλοφορίας του  νομίσματος

 δ) παραμέληση του στρατού

• Εξωτερική κρίση : εισβολές εχθρών (Σλάβων, Αβάρων, Περσών) στα εδάφη της αυτοκρατορίας.

→    Ανάγκη μεταρρύθμισης (αλλαγών)

β. Η αντεπίθεση του Ηρακλείου :

Ηράκλειος :  στρατηγός - αυτοκράτορας  → αναδιοργάνωση του στρατού με τη βοήθεια της Εκκλησίας  → εκστρατείες εναντίον των Περσών με έντονο θρησκευτικό χαρακτήρα.

       Πέρσες : είχαν αρπάξει τον Τίμιο Σταυρό → νικήθηκαν από τον Ηράκλειο στη μάχη της  Νινευί

      Επίσης : νίκη εναντίον των Σλάβων και των Αβάρων που πολιόρκησαν την  Κων/λη.

Ο Ηράκλειος :

→    Πήρε πίσω όλες της βυζαντινές επαρχίες

→    Έφερε τον Τίμιο Σταυρό στην Κων/λη

γ. Θέματα και εξελληνισμός του κράτους :

7^ος αι. : αραβικές επιθέσεις και κατακτήσεις  → ανάγκη το Βυζάντιο να αμυνθεί.

→    Θέματα : ένα νέο διοικητικό σύστημα που εφάρμοσαν οι διάδοχοι του  Ηρακλείου αρχικά στη Μ. Ασία : ήταν διοικητικές περιφέρειες με δικό τους  στρατό.

Θεματικός στρατός :  - αποτελείται από ελεύθερους αγρότες

                                    - ήταν εθνικός και όχι μισθοφορικός στρατός

                                    - προστάτεψε αποτελεσματικά το Βυζάντιο

                                    - συντηρούνταν από τα στρατιωτόπια

   - επικεφαλής ήταν ο στρατηγός (είχε στρατιωτική και πολιτική      εξουσία)

Στρατιωτόπια : ήταν κτήματα που τα παραχωρούσε το κράτος στους αγρότες - στρατιώτες, για να συντηρούν τις οικογένειές τους και να αγοράζουν τον οπλισμό τους.

Εξελληνισμός της κρατικής διοίκησης :

• Επίσημη γλώσσα τα ελληνικά
• Ελληνικοί τίτλοι αντί για ρωμαϊκοί
• Επικράτηση του τίτλου «βασιλεύς, πιστός εν Χριστω» (πρώτος ο Ηράκλειος)

→    Όχι πια Ρωμαϊκή αλλά Βυζαντινή Αυτοκρατορία.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ :

1. Ποια ήταν η κατάσταση του Βυζαντινού κράτους όταν ανέβηκε στο θρόνο ο Ηράκλειος ;
2. Ποιοι λαοί απειλούν το Βυζάντιο την εποχή αυτή και πώς τους αντιμετώπισε ο Ηράκλειος ;
3. Τι ήταν ο θεματικός στρατός και πώς διοικούνταν ;
4. Ποια γεγονότα οδήγησαν στον εξελληνισμό του κράτους τον 7ο αιώνα ;
5. Πολλοί παραλληλίζουν τον Ηράκλειο με το Μ. Αλέξανδρο. Πώς μπορεί να δικαιολογηθεί αυτό ;

Ο Ηράκλειος και η δυναστεία του: Εσωτερική μεταρρύθμιση και αγώνας επιβίωσης. from Χρήστος Τσατσούρης

 

" Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ" (ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ : ΕΝΟΤΗΤΑ 2η)

                               Μετάφραση  

Στην Αθήνα διδάσκουν και συμβουλεύουν τα παιδιά με επιμέλεια. Αρχικά και η παραμάνα και η μητέρα και ο παιδαγωγός και ο ίδιος ο πατέρας φροντίζουν πώς θα γίνει το παιδί πολύ καλό, διδάσκοντας ότι το ένα είναι δίκαιο, το άλλο άδικο κι(ότι) αυτό είναι ωραίο το άλλο όμως άσχημο. Και έπειτα , όταν τα παιδιά φτάσουν στην κατάλληλη ηλικία, οι γονείς τα στέλνουν στα σπίτια των δασκάλων, όπου οι δάσκαλοι της γραφής και της ανάγνωσης μεριμνούν να τα μάθουνγράμματα και να καταλαβαίνουν όσα έχουν γραφτεί, ενώ οι δάσκαλοι της μουσικής με το να παίζουν λύρα προσπαθούν να τα κάνουν πιο ήμερα και εξοικειώνουν τις ψυχές των παιδιών με τον ρυθμό και την αρμονία. Επιπλέον,τα παιδιά συχνάζουν σε γυμναστήρια και παλαίστρες, όπου οι γυμναστές κάνουν πιο δυνατά τα σώματά τους, για να μην αναγκάζονται να δειλιάζουν εξαιτίας της κακής σωματικής κατάστασης .

ενοτητα2 from varalig