Κυριακή 17 Μαΐου 2015

ΙΛΙΑΔΑ : ΣΥΝΤΟΜΟ ΛΕΞΙΚΟ ΟΡΩΝ


  • Αφηγηματικές τεχνικές

1) Προειδοποίηση: Είναι η αναφορά σε γεγονότα ή καταστάσεις που θα συμβούν σε επόμενες σκηνές ή ραψωδίες.

2) Προοικονομία: Είναι η τακτοποίηση και η παρουσίαση των γεγονότων με τέτοιο τρόπο, ώστε τα μελλοντικά γεγονότα να προετοιμαστούν κατάλληλα και να έρθουν με φυσικό τρόπο.

3) Αναδρομή: Είναι η αφήγηση γεγονότων που συνέβησαν στο παρελθόν.

4) Εγκιβωτισμός: Είναι η παρεμβολή μιας αναδρομικής αφήγησης μέσα στην κανονική πορεία των γεγονότων, μια παρένθεση δηλαδή μέσα στην κύρια αφήγηση. Με αυτό τον τρόπο το ποιητικό παρελθόν διακόπτει προσωρινά το ποιητικό παρόν.

5) Συστολή-επιτάχυνση χρόνου: Είναι η παρουσίαση μιας μακράς χρονικής περιόδου μέσα σε σύντομο αφηγηματικό χρόνο (π.χ. οι 9 μέρες του λοιμού που στέλνει ο Απόλλων στους Αχαιούς περιγράφονται μέσα σε έναν στίχο: Α 54).

6) Διαστολή-επιβράδυνση χρόνου: Είναι η παρουσίαση μιας σύντομης χρονικής περιόδου σε εκτενή αφηγηματικό χρόνο (π.χ. η 22η μέρα της Ιλιάδας εκτείνεται σε 6 ραψωδίες: Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η).

  • Αφηγηματικοί τρόποι

1) Διήγηση: Ο αφηγητής διηγείται σε τρίτο πρόσωπο τα γεγονότα χωρίς να συμμετέχει σε αυτά.

2) Διάλογος: Δύο ή περισσότερα πρόσωπα παίρνουν το λόγο και μιλούν σε πρώτο πρόσωπο.

3) Μονόλογος: Ένα πρόσωπο παίρνει το λόγο και μιλάει μόνο του σε πρώτο πρόσωπο.

4) Περιγραφή: Ο αφηγητής σταματά προσωρινά την χρονική έκθεση των γεγονότων για να μας δώσει την εικόνα ενός χώρου, ενός αντικειμένου ή ενός προσώπου.

5) Σχόλιο: Ο αφηγητής εκφράζει την προσωπική του άποψη για τα πρόσωπα ή τα γεγονότα τα οποία αφηγείται.

6) Αποστροφή: Ο αφηγητής απευθύνεται σε κάποιον από τους πρωταγωνιστές του έπους, σαν να συμμετέχει και ο ίδιος στα γεγονότα.

  • Πολιτιστικά στοιχεία

Πνευματικός πολιτισμός: Περιλαμβάνει τις αξίες, τις αντιλήψεις, τις πεποιθήσεις και τους κανόνες ηθικής που επικρατούν σε μια εποχή. Στον τομέα αυτό εντάσσονται και οι θρησκευτικές ή θεολογικές αντιλήψεις καθώς και οι λατρευτικές συνήθειες μιας εποχής (π.χ. θυσίες, τελετές).

Υλικός πολιτισμός: Είναι τα υλικά αντικείμενα, οι πρώτες ύλες, η χρήση και η επεξεργασία τους σε μια ορισμένη εποχή (π.χ. χαλκός, σίδερο κλπ.).

Κοινωνική οργάνωση: Είναι ο τρόπος με τον οποίο έχει οργανωθεί σε ομάδες και λειτουργεί μια ορισμένη κοινωνία. Στην Ιλιάδα κυρίαρχη κοινωνική ομάδα είναι οι βασιλιάδες, οι οποίοι είναι ήρωες-πολεμιστές με αριστοκρατική και ευγενική καταγωγή (π.χ. Αγαμέμνων, Αχιλλέας, Οδυσσέας κλπ.).

Πολιτική οργάνωση: Είναι η ιεράρχηση της εξουσίας και ο τρόπος διακυβέρνησης σε μια ορισμένη εποχή. Στην Ιλιάδα οι βασιλιάδες έχουν απόλυτη και ανώτατη εξουσία σε στρατιωτικό, δικαστικό και θρησκευτικό επίπεδο. Οι απλοί άνθρωποι είναι απλώς υπήκοοι του βασιλιά.

  • Ομηρικές αντιλήψεις για τους θεούς

1) Ανθρωπομορφισμός: Είναι η αντίληψη ότι οι θεοί έχουν ανθρώπινη μορφή και ότι διακρίνονται, όπως οι άνθρωποι, από πάθη, συναισθήματα, επιθυμίες και φυσικές ανάγκες.

2) Ενανθρώπιση: Είναι η εμφάνιση των θεών στους ανθρώπους όχι με την θεϊκή τους μορφή, αλλά με τη μορφή ανθρώπου, χωρίς να γίνεται αντιληπτή η θεϊκή τους ιδιότητα.

3) Επιφάνεια: Είναι η εμφάνιση ενός θεού στους ανθρώπους με την κανονική, θεϊκή του μορφή.

4) Άτη-Ύβρη-Νέμεση-Τίση: Άτη είναι η τύφλωση του ανθρώπινου νου, Ύβρη είναι η αλαζονική και ασεβής συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντι στους θεούς και στους θεϊκούς νόμους, Νέμεση είναι η οργή των θεών για την ανθρώπινη Ύβρη, Τίση είναι η τιμωρία του ανθρώπου για την Ύβρη που διεπραξε.

  • Διάφορες άλλες έννοιες

1) Επική ειρωνεία: Συμβαίνει όταν ένα πρόσωπο του έπους αγνοεί ορισμένα σημαντικά γεγονότα τα οποία γνωρίζουν τα άλλα πρόσωπα του έπους ή οι ακροατές αναγνώστες.

2) Υστεροφημία: Είναι η αντίληψη ότι η φήμη συνοδεύει έναν άνθρωπο και μετά το θάνατό του. Κατά την ηρωϊκή εποχή η αντίληψη αυτή κυριαρχούσε.

Σάββατο 16 Μαΐου 2015

"ΞΗΜΕΡΩΜΑΤΑ" - ΜΙΛΤΟΣ ΠΑΣΧΑΛΙΔΗΣ


Μουσική: Λάκης Παπαδόπουλος
Στίχοι: Άκος Δασκαλόπουλος

{ Από τη νέα δισκογραφική δουλειά του Λάκη Παπαδόπουλου "Παιχνίδια αγάπης" }


ΞΗΜΕΡΩΜΑΤΑ

Να 'ταν Μάης και Σαββάτο σαν θα γύριζα
και του Χάρου σαν σκυλάκι να του σφύριζα.
Να στενάξουν μεντεσέδες και χαλκώματα
να σπαράξουν οι κοπέλες μου στα στρώματα

Ξημερώματα, ξημερώματα
ξημερώματα, ξημερώματα.

Να ραγίζανε του Άδη οι καστρόπορτες
και σωστά τους να μην κλείνανε ποτέ.
Να διαβαίνουν παλικάρια και αλόγατα
και να λούζονται στο φως τα μαύρα σώματα.

Ξημερώματα, ξημερώματα
ξημερώματα, ξημερώματα.

Να σταμάταγε στην πόρτα σου ο αρχάγγελος
κι απ' την τόση ομορφιά σου να 'μενε άλαλος.
Μ' ένα γελιο σου να έπεφτε στα γόνατα
και να μ' άφηνε να βγω από τα χώματα.

Ξημερώματα, ξημερώματα
ξημερώματα, ξημερώματα.

Με το γέλιο σου να έπεφτε στα γόνατα
και να μ' άφηνε να βγω από τα χώματα.

Ξημερώματα, ξημερώματα

ξημερώματα, ξημερώματα.



 

Τρίτη 12 Μαΐου 2015

"ΤΟ ΡΩΜΑΪΚΟ ΚΡΑΤΟΣ ΑΠΟΚΤΑ ΜΕΓΑΛΗ ΔΥΝΑΜΗ" (ΙΣΤΟΡΙΑ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

"Είναι τρελοί αυτοί οι Ρωμαίοι !"


               Ο ιταλικός κόσμος ενοποιείται με κέντρο τη Ρώμη.

· Ρώμη : κοσμοκράτειρα σε σύντομο χρονικό διάστημα.
· Προνομιακή γεωγραφική θέση : ελέγχει το εμπόριο μέσω του Τίβερη ποταμού.

· Πολιτειακό καθεστώς: βασιλεία τέλη 6ου αι. π.Χ. : οι ευγενείς ανατρέπουν το βασιλιά και το πολίτευμα παίρνει δημοκρατικό χαρακτήρα.
                                              Πολιτικοί θεσμοί:

  • Δύο ύπατοι: εκλέγονται για έναν χρόνο και έχουν μεγάλη εξουσία σε πολιτικά και στρατιωτικά θέματα.
  • Σύγκλητος: συμβουλευτικό σώμα με ισόβια μέλη του οποίου οι αποφάσεις ήταν σεβαστές.
                                            Κοινωνικές τάξεις :
πατρίκιοι : από παλιές οικογένειες γαιοκτημόνων.

 

πληβείοι : τα φτωχότερα στρώματα της κοινωνίας / πολίτες δεύτερης κατηγορίας.

 

πελάτες : πολίτες με περιορισμένα δικαιώματα που προσέφεραν τις υπηρεσίες τους σε κάποιον ισχυρό.
 

Αγώνες για κοινωνική εξίσωση και τελικά επικράτηση κοινωνικής ειρήνης : βοήθησαν τη Ρώμη στην κυριαρχία της:

- στον ιταλικό βορρά.- στον ιταλικό νότο.
 

Αντίσταση από Συρακούσες με τις μηχανές του Αρχιμήδη (ο μεγαλύτερος μηχανικός της αρχαιότητας).
 

Σκληρή σύγκρουση με Καρχηδόνα για δυο αιώνες με σκοπό την κυριαρχία της δυτικής Μεσογείου και της Σικελίας.
 

Ο Καρχηδόνιος στρατηγός Αννίβας εισέβαλε στην Ιταλία και αποδεκάτισε τις ρωμαϊκές στρατιές : νίκη στις Κάννες 216 π.Χ. : έφτασε προ των πυλών της Ρώμης.
 
Οι Ρωμαίοι για αντιπερισπασμό επιτέθηκαν στην Αφρική: μάχη στη Ζάμα το 202 π.Χ. : ο ρωμαϊκός στρατός με ηγέτη το Σκιπίωνα νίκησε : η Καρχηδόνα καταστράφηκε συθέμελα το 146 π.Χ.
 
Μεταρρυθμίσεις Γάιου και Τιβέριου Γράκχου στα τέλη 2ου αι. π.Χ.
 

Εμφύλιοι πόλεμοι από τα τέλη 2ου έως τέλη 1ου αι. π.Χ..
 

Ισχυροί άντρες κυριαρχούσαν προσωρινά: Μάριος, Σύλλας, Μάρκος Αντώνιος,Πομπήιος, Ιούλιος Καίσαρας.
 

Επί Ιούλιου Καίσαρα το ρωμαϊκό κράτος κατέκτησε ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη.

 
Επικράτηση του Οκταβιανού, ο οποίος εγκαθίδρυσε ένα μοναρχικό πολίτευμα που εξελίχθηκε σε αυτοκρατορία.



 

Πηγή : http://www.2gymanli.gr/images/stories/kaliosisAhistory/kefUen3.pdf




 Ψηφιακή αναπαράσταση της αρχαίας Ρὠμης :
 


Δευτέρα 11 Μαΐου 2015

Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΕΤΕΜΦΥΛΙΑΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (1944-1963) Ο ΚΥΠΡΙΑΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ (1955-1960) - ΙΣΤΟΡΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (ΕΝΟΤΗΤΑ 54)




Δείτε το σχεδιάγραμμα της ενότητας :
 

http://istografia.blogspot.gr/2014/04/1944-1963-1955-1960.html


και εδώ
 

Δεκεμβριανά: Από πού πάνε για την ταράτσα;

  Ένα εκπληκτικό κείμενο του Δημήτρη Ψαθά.



 Πριν από 70 χρόνια, ο Δημήτρης Ψαθάς, μέσα στη δίνη των γεγονότων, έγραψε ένα εκπληκτικό χρονογράφημα για μια άλλη μάχη της ταράτσας. Ο χρόνος είναι η 4η Δεκεμβρίου 1944, ο τόπος είναι η Αθήνα -μάλλον το Παγκράτι.


ΤΑΡΑΤΣΕΝ ΠΑΡΤΙ
Η μέρα είναι λαμπρή. Κάτω απ’ το σπίτι μου συμβαίνουν πράγματα περίεργα. Στέκομαι στο παράθυρο και βλέπω πολλά παιδιά με όπλα κι έναν που φαίνεται να είναι αρηγός τους να τους λέη:

–Ακούστε συναγωνιστές. Εσείς θα ακροβολιστήτε εδώ. Εσείς οι άλλοι θ’ ακροβολιστείτε εκεί. Εσείς οι δέκα πιάστε αμέσως εκείνη την ταράτσα. Αν οι Εγγλέζοι δεν χτυπήσουν, δεν θα ρίξετε. Αν σας χτυπήσουν, βαράτε στο ψαχνό. Μπρος! Πάρτε πυρομαχικά!
Ένα αυτοκίνητο έφτασε κάτω απ’ το μπαλκόνι μου κι αδειάζει κάσσες πυρομαχικά. Εν τάξει. Ο αρχηγός δείχνει με το δάχτυλό του την δική μου την ταράτσα κι εξηγεί στα παιδιά πώς πρέπει να ταμπουρωθούν. Βλέπω που τον ακούνε και παίρνουν πυρομαχικά. Αρχίζω να μην αισθάνωμαι καλά γιατί απ’ όσα αντιλαμβάνομαι πρόκειται να συμβούν τα εξής ευχάριστα: Σε πέντε λεπτά θα έχω πάνω απ’ το κεφάλι μου μια ομάδα με ντουφέκια, μ’ ένα πολυβόλο και άλλα ανάλογα. Ο Θεός είχε την καλωσύνη να με πλουτίση με φαντασία που αστραπιαία αρχίζει να καλπάζη στα ωραία γεγονότα που σίγουρα θ’ ακολουθήσουν. Επάνω στην ταράτσα μου το πολυβόλο των ελασιτών. Απέναντι στον δρόμο το τανκ των Εγγλέζων. Θα κελαϊδά το πολυβόλο απ’ την ταράτσα και θ’ απαντά το τανκ από τον δρόμο. Ανάμεσα, λοιπόν, σ’ αυτόν τον συναρπαστικό διάλογο θα είμαι εγώ ο ευτυχής ακροατής ν’ απολαμβάνω και να χαίρομαι. Βροντά η πόρτα.
– Ποιος είναι;
– Άνοιξε, συναγωνιστής.
– Αμέσως.
Τσακίζομαι ν’ ανοίξω και βλέπω μ’ ευχαρίστηση ότι η φαντασία μου και η πραγματικότητα είναι δύο πράμματ απου δεν υπερβάλλουνε πολύ το ένα τ’ άλλο. Ίσα-ίσα, που η πραγματικότητα σήμερα, 4 Δεκεμβρίου του έτους 1944, τρέχει πολύ γρηγορότερα κι’ εγγίζει περοχές όπου η φαντασία μου στέκεται μουδιασμένη. Δέκα ντουφέκια, ένα πολυβόλο, μια κάσα πυρομαχικά κι ένα καλάθι με χειροβομβίδες είναι οι επισκέπτες μου που τους καλωσορίζω με παγωμένα μειδιάματα.
– Από πού πάνε στην ταράτσα, συναγωνιστή;
– Από δω, συναγωνιστή.
– Ποιος κάθεται στο σπίτι, συναγωνιστή;
Στο σπίτι κάθομαι εγώ και η ευτυχισμένη οικογένειά μου που εσχημάτισε απορημένο ημικύκλιο από πίσω μου και παρακολουθά με ζωηρό ενδιαφέρον. Οπλίζομαι μ’ όλο το απόθεμα της ευγένειας που ήταν δυνατό να διαθέτω και ρωτώ τα ντουφέκι αμήπως τυχόν καμμιά γειτονική ταράτσα θα τους εβόλευε καλύτερα. Γι’ απάντηση ακούγονται γκραγκ και γκρουγκ τα βήματα των συναγωνιστών που ανεβαίνουν την εσωτερική σκάλα του σπιτιού προς την ταράτσα. Σωπαίνω αξιοπρεπώς και παρακολουθώ. Νάτην που ανέβαινε κι η κάσσα με τα πυρομαχικά. Νάτο που ανεβαίνει και το καλάθι με τις χειροβομβίδες. Δεν μένει τίποτε άλλο για να ολοκληρώση την ευτυχία μου παρά το τανκ ναρθή απέναντι και να αρχίσει η συναρπαστική στιχομυθία. Ωραία. Πάνατως όλα αυτά δεν βοηθούν καθόλου να μου στρώσουν το κέφι που δεν νοιώθω να βρίσκεται σε ανθηρή κατάσταση.
Η λατρευτή μου σύζυγος έχει αποκτήσει μια συμπαθητική χλωμάδα που της δίνει στο πρόσωπο μια απέραντη ευγένεια. Την θαυμάζω. Αλλά κι εκείνη φαίνεται έχει σοβαρούς λόγους να με θαυμάζει περισσότερο.
– Μου φαίνεσαι λίγο χλωμός.
– Περίεργο!
– Τι πρόκειται να γίνη τώρα;
– Τώρα, αγαπητή μου, αν αντιλαμβάνομαι καλά θα γίνουν μέσα στο σπίτι μας πράμματα σπουδαία. Κατά πάσαν πιθανότητα, θα έχωμε επισκέπτες που μπαίνουν απ’ τους τοίχους.
– Πώς δηλαδή;
– Τους τρυπάνε λιγάκι απρεπώς.
– Τι θέλεις να πης;
– Θέλω να πω ότι οι επισκέπτες αυτοί στην αντικειμενική γλώσσα λέγονται οβίδες. Στην υποκειμενική όμως γλώσσα των ανθρώπων λέγονται λαχτάρα. Αν μείνωμε στα μπροστινά δωμάτια, δεν θα προφτάσουμε να τους δεχτούμε, γιατί θ’ αναληφθούμε κι’ οι δυο μας στους ουρανούς. Αν πάμε στα παραπίσω δωμάτια, δεν είναι καθόλου απίθανο να επιμείνουν να φτάσουν ώς εκεί. Υπάρχει όμως και μια άλλη πιθανότητα. Να βάλουν κάτω απ’ την ευτυχισμένη στέγη μας ένα ωραίο πράμμα που το λένε δυναμίτιδα. Τότε εγώ και εσύ, λατρευτή μου, δεν θα έχουμε την τύχη να παρακολουθήσουμε αυτό το αναπάντεχο ελληνοαγγλικό ματς που παρακολουθά τούτη τη στιγμή ολόκληρη η οικουμένη.
– Και τι θα γίνη λοιπόν;
– Εσύ τι λες να γίνη;
– Είσαι ο αρχηγός της οικογένειας. Περιμένω τις αποφάσεις σου. Πάντως χωρίς να θέλω το παράπαν να σε θίξω, νομίζω πως δεν είσαι ενθουσιασμένος απ’ την όλη κατάσταση καθώς διαμορφώθηκε. Δύο λύσεις υπάρχουν. Πρώτον, αν θέλης ν’ ανέβης στην ταράτσα, να πάρης κι εσύ κανένα όπλο. Αν δεν το προτιμάς αυτό, τότε πρέπει να άρης τον κράββατόν μας και να φύγουμε απ’ το σπίτι μας το γρηγορώτερο.
Η λατρευτή μου σύζυγος μου έθεσε το πρόβλημα πολύ ρεαλιστικά, όπως το απαιτούσε η στιγμή. Το όπλο ή τον κράββατον. Ανασκαλεύω τις αναμνήσεις μου να δω μήπως τυχόν ποτέ το όπλο περιλαμβανόταν στον κύκλο των αδυναμιών μου. Όχι μονάχα δεν το βρίσκω αλλά και νοιώθω ένα ελαφρό ρίγος να διατρέχη το κορμί μου, που προσπαθώ να κρύψω για λόγους ευνόητης αξιοπρέπειας. Άξαφνα απ’ την ταράτσα μου ακούεται τραγούδι:
Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα
το δίκηο και τη λευτεριά!…
Τεντώνω το αυτί. Τραγουδάνε! Υπολογίζω ότι ο θάνατος μπορεί να βρίσκεται στον δρόμο και με πιάνει μια ακατάσχετη βιασύνη.
– Τον κράβατον, λατρευτή μου!
– Μπρος, λοιπόν.
– Να σου εξηγήσω το γιατί.
– Περιττό, αγαπητέ μου.
Τόχω παράπονο από την λατρευτήν μου σύζυγο ότ ποτέ δεν μου επέτρεψε να της εξηγήσω γιατί την μεγάλην εκείνη ώρα κατέληξα σ’ αυτές τις αποφάσεις. Το ν’ αρπάω ένα ντουφέκι και να χτυπηθώ με την αγγλική αυτοκρατορία μού φάνηκε τόσο τερατώδες εκείνη τη στιγμή, ώστε θάπρεπε να κάτσω έναν αιώνα να το συζητώ για να το χωνέψω απλώς. Καθώς κατέβαινα τις σκάλες του σπιτιού μου, βλέπω ένα παιδί ξυπόλητο, είκοσι ετών, ν’ ανεβαίνη πηδώντας μ’ ένα κουμπουροντούφεκο στο χέρι.
– Πούθε πάνε στην ταράτσα, συναγωνιστή;
– Από δω, συναγωνιστή.
– Ευχαριστώ πολύ.
Κι’ ανεβαίνει την ανεμόσκαλα σφυρώντας «Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα».
Πολλές φορές έκατσα και σκέφτηκα επάνω στον Δεκέμβρη αν ήταν ένα σφάλμα, όμως ποτέ δεν μπόρεσα να καταλήξω σε συμπέρασμα. Κάθε φορά που το επιχειρώ θυμάμαι το ήρεμο χαμόγελο τούτου του παιδιού που ανέβαινε σφυρίζοντας επάνω στην ταράτσα του σπιτιού μου, μ’ ένα κουμπουροντούφεκο να χτυπηθή με την βρετανική αυτοκρατορία. Κι’ όλες τις λογικές μου σκέψεις τις παρασύρει και τις καταπλημμυρά ο θαυμασμός».