"Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ" - (ΙΣΤΟΡΙΑ Γ' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

• Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17ο και τον 18ο αιώνα

1. Θεαματική αύξηση του πληθυσμού
2. Αγροτική επανάσταση : μεγάλα αγροκτήματα, νέες μέθοδοι καλλιέργειας, χρήση μηχανημάτων
3. Ανάπτυξη εμπορίου ανάμεσα σε Ευρώπη, Αφρική, Αμερική
4. Ανάπτυξη εμπορίου στο εσωτερικό της Ευρώπης (αποτέλεσμα : συσσώρευση κεφαλαίων στα χέρια Ευρωπαίων επιχειρηματιών).

·               Βιομηχανική Επανάσταση :η χρήση των μηχανών στην παραγωγή των  αγαθών.

Απαιτούνται :

•  Διαθέσιμα κεφάλαια από επιχειρηματίες

• Εργατικά χέρια : υπήρχαν χιλιάδες πρώην αγρότες που κατέφευγαν στα μεγάλα αστικά κέντρα για εξεύρεση εργασίας.

Η Βιομηχανική Επανάσταση ξεκίνησε από την Αγγλία γύρω στα 1750 - 1780

• Κοινωνικές μεταβολές :

1. Αστική τάξη (βιομήχανοι, τραπεζίτες μεγαλέμποροι) : ενισχύεται
2. Αριστοκράτες : προσπαθούν να διατηρήσουν τα προνόμιά τους.
3. Αγρότες & κατώτερα κοινωνικά στρώματα στις πόλεις : ζουν σε άσχημες συνθήκες.

·         Πολιτική κατάσταση : στάσιμη σε όλη σχεδόν την Ευρώπη, εκτός της Αγγλίας. Επικρατεί η απόλυτη μοναρχία.

·         Πρόοδος των φυσικών επιστημών : απελευθέρωση από τις προλήψεις και  τις δεισιδαιμονίες του Μεσαίωνα.

            Εκπρόσωποι των επιστημών : Βάκων, Ντεκάρτ, Λοκ, Νεύτων

• Το κίνημα του Διαφωτισμού :

-      Ορισμός : κριτική κάθε γνώσης, αποδοχή μόνο της λογικής, πίστη  στην πρόοδο του ανθρώπου.

-      Τόπος : αρχικά στην Αγγλία (17^ος αι.),κορυφώνεται στη Γαλλία (18^ος ), εξαπλώνεται στην Ευρώπη και εκτός αυτής.

-     Εκπρόσωποι : Ρουσό, Βολτέρος, Ντιντερό, Μοντεσκιέ, Ντ’ Αλαμπέρ

·         Διαφωτισμός και πολιτική :η αστική τάξη στηρίχτηκε στο Διαφωτισμό, για  να διεκδικήσει τη συμμετοχή της στην εξουσία.

-     Φυσικά δικαιώματα : όλοι οι άνθρωποι έχουν απαραβίαστα δικαιώματα, ζωής, ιδιοκτησίας, ισότητας, ελευθερίας.

-      Κοινωνικό Συμβόλαιο : Τ. Λοκ  και Ρουσό (πιο επαναστατικός, η εξουσία πρέπει να βρίσκεται στα χέρια του λαού) : Γενική βούληση : η συμμετοχή του λαού στη λήψη των αποφάσεων.

-      Διάκριση των εξουσιών : Μοντεσκιέ : εκτελεστική, δικαστική, νομοθετική εξουσία..

-      «Φωτισμένη δεσποτεία» : πολιτικό σύστημα όπου ο βασιλιάς εφαρμόζει κάποιες αρχές του Διαφωτισμού, για να ισχυροποιήσει την εξουσία του.(Αικατερίνη Β’ της Ρωσίας, Μαρία Θηρεσία της Αυστρίας κτλ.)

·         Διαφωτισμός και θρησκεία :άλλοι διαφωτιστές ήταν ντεϊστές και άλλοι άθεοι . Όλοι ασκούν κριτική στην καθολική Εκκλησία και υποστηρίζουν την ανεξιθρησκία.

·         Διαφωτισμός και εκπαίδευση : η εκπαίδευση είναι το μέσο για να προοδεύσει ο άνθρωπος. Ρουσό  («Αιμίλιος») : ο δάσκαλος δεν πρέπει να θεωρείται ως αυθεντία, αλλά να οδηγεί το μαθητή στη μάθηση.

·         Διαφωτισμός και οικονομικός φιλελευθερισμός : η οικονομία πρέπει να λειτουργεί χωρίς την παρέμβαση του κράτους, «φυσικά» (φυσιοκρατία). Γαλλία :Κενέ, Αγγλία :Σμιθ (οικονομικός φιλελευθερισμός).

·         Η Εγκυκλοπαίδεια : περιείχε όλες τις ιδέες  του Διαφωτισμού και τις νέες γνώσεις σε 33 τόμους. Δημιουργοί : Ντιντερό  και Ντ’ Αλαμπέρ .

·         Διάδοση των ιδεών του Διαφωτισμού : αρχικά διαδόθηκαν στα μορφωμένα κοινωνικά στρώματα και αργότερα και έξω από τη Γαλλία.

1. Η εποχή του Διαφωτισμού from Kvarnalis75

 

                     


 

"Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΛΙΘΟΥ" - (ΙΣΤΟΡΙΑ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ)

Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΛΙΘΟΥ

Η ιστορία του ανθρώπου χωρίζεται σε δύο περιόδους :

 

·         Προϊστορία    (πριν τη γραφή)

·        Ιστορία

Προϊστορία : διαίρεση σε δύο περιόδους :

·         Εποχή του Λίθου :

Παλαιολιθική, Μεσολιθική, Νεολιθική

·         Εποχή του Χαλκού (3.000 - 1.100 π.Χ.)

1. Η  ΠΑΛΑΙΟΛΙΘΙΚΗ  ΚΑΙ  Η  ΜΕΣΟΛΙΘΙΚΗ  ΕΠΟΧΗ  (2.500.000 - 6.500 π.Χ.)

Η εξέλιξη του ανθρώπου

Οι πρώτοι άνθρωποι εμφανίζονται πριν από 2.500.000 χρόνια στην Αφρική

·         Ικανός άνθρωπος (homo habilis)

·         Όρθιος άνθρωπος (homo erectus)

·         Σοφός άνθρωπος (homo sapiens)

·         Σοφότατος άνθρωπος (homo sapiens sapiens)

Η ζωή του ανθρώπου στα Παλαιολιθικά και Μεσολιθικά χρόνια

• Ζει στα σπήλαια, είναι κυνηγός και τροφοσυλλέκτης
• Στα χρόνια του  σοφού ανθρώπου : εμφανίζεται η τέχνη, η αίσθηση της θρησκείας και η ταφή των νεκρών με κτερίσματα (συνοδευτικά αντικείμενα)

2. Η  ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ  ΕΠΟΧΗ  (6.500 - 3.000 π.Χ.)

Η Νεολιθική εποχή αποτελεί μια πραγματική επανάσταση για τον άνθρωπο γιατί χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα στοιχεία :

• Μόνιμη εγκατάσταση του ανθρώπου
• Απασχόληση με τη γεωργία και την κτηνοτροφία
• Χρήση της κεραμικής

Γεωργία : πρωτοεμφανίζεται στην «Εύφορη Ημισέληνο», καλλιεργούνται δημητριακά, δημιουργούνται αγροτικά εργαλεία και νέες τεχνικές (κεραμικά σκεύη)

Μόνιμη εγκατάσταση : οι άνθρωποι χτίζουν σπίτια, δημιουργούν τα πρώτα χωριά,  αρχίζει η εξειδίκευση και η ανταλλαγή προϊόντων.

Η Νεολιθική εποχή στην Ελλάδα : Νεολιθικοί οικισμοί εντοπίζονται στη Θεσσαλία και στη Μακεδονία (τεχνητός λόφος, τούμπα ή μαγούλα, ή λιμναίοι οικισμοί - Δισπηλιό Καστοριάς)

Οικονομία : δημητριακά και όσπρια, αιγοπρόβατα, βοοειδή και χοίροι,  εμφανίζονται και κεραμικά, λίθινα ή οστέινα αντικείμενα

"ΠΑΤΡΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ" - ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ : ΕΝΟΤΗΤΑ 1η

^{Μετάφραση :}

 

Ένας Μάρδος είχε εφτά γιους και ο μικρότερος ήταν πολύ ατίθασος. Αρχικά ο πατέρας προσπαθούσε να τον συνετίσει με τα λόγια, επειδή όμως ο γιος δεν υπάκουε, τον έφερε στο δικαστήριο. Εκεί τον κατηγόρησε για όσα είχε αποτολμήσει και ζητούσε από τους δικαστές να τον εκτελέσουν.

Οι δικαστές ξαφνιάστηκαν και τους οδήγησαν στο βασιλιά Αρταξέρξη. Και ενώ ο Μάρδος έλεγε τα ίδια ο βασιλιάς είπε :«Αλήθεια, θα έχεις το θάρρος να αντέξεις να πεθάνει ο γιος σου;» Και αυτός απάντησε : «Βεβαιότατα, γιατί όταν κόψω τις παραφυάδες τις πικρές από τα μαρούλια που φυτρώνουν, η μητέρα τους δε λυπάται, αλλά ανθίζει περισσότερο και γίνεται γλυκύτερη».

Όταν άκουσε αυτά ο Αρταξέρξης, επαίνεσε τον άνδρα και τον έκανε έναν από τους βασιλικούς δικαστές, λέγοντας ότι, αυτός που διατυπώνει τόσο δίκαιες κρίσεις για τα παιδιά του, οπωσδήποτε και στις ξένες υποθέσεις θα είναι δικαστής προσεχτικός και αδιάφθορος. Το νεαρό δεν τον καταδίκασε, αλλά τον φοβέρισε ότι θα τον θανατώσει, αν ξανακάνει άλλα αδικήματα.

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

1.     Να συμπληρώσετε τα κενά με τον κατάλληλο τύπο της β’ κλίσης :

o       Ουκ έπεισαν τους  ………………………. (σύμμαχος)

o       Δαρειος έπεμψεν τον ……………………… (άγγελος)

o       Αλκιβιάδης εν ταις ………………………(οδός) επορεύετο.

o       Το ……………………… (κουρειον) εστί του πατρός.

o       Εν τω ………………………… (δεσμωτήριον) πλείω χρόνον διατρίβει.

2.     Να συμπληρώσετε τα κενά με τον κατάλληλο τύπο α’ κλίσης :

o       Ο πατήρ λέγει την   ………………………. (αλήθεια)

o       Ο παις θαυμάζει τον  ……………………… (ποιητής)

o       Εν ταις  ………………………(σχολή) ρήτορες διδάσκουσι.

o       Αι  ……………………… (απειλή) φέρουσι την ………… (οργή).

o       Τους γενναίους  ………………………… (μαχητής) οι ……………… (ποιητής) δοξάζουσι.

3.     Να κλιθούν τα ακόλουθα ουσιαστικά της γ’ κλίσης :

Ενικός  αριθμός		Πληθυντικός αριθμός
Ον.	η   φύσις
Γεν.
Δοτ.
Αιτ.
Κλ.

Ενικός  αριθμός		Πληθυντικός αριθμός
Ον.	ο λέων
Γεν.
Δοτ.
Αιτ.
Κλ.

Ενικός  αριθμός		Πληθυντικός αριθμός
Ον.	το  γραμμα
Γεν.
Δοτ.
Αιτ.
Κλ.

Ενικός  αριθμός		Πληθυντικός αριθμός
Ον.	ο   βασιλεύς
Γεν.
Δοτ.
Αιτ.
Κλ.

Επίσης ασκήσεις επανάληψης της Α' Γυμνασίου μπορείτε να βρείτε εδώ :

http://users.sch.gr/panosloupasis/arxaia_a_gym.htm

ΙΛΙΑΔΑ ΟΜΗΡΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Βασικά χαρακτηριστικά των ομηρικών επών :

   ·  Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια αποτελούν τα  αρχαιότερα έπη της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας.

     ·   Τοποθετούνται χρονικά στο β’ μισό του 8^ου αι. π.Χ.

    ·    Η  Ιλιάδα  δημιουργήθηκε πρώτη γύρω στο 750 π.Χ. και έχει 3.500 στίχους παραπάνω από την Οδύσσεια.

·        Οι 24 ραψωδίες της Ιλιάδας δηλώνονται με κεφαλαία γράμματα.

Ιλιάδα και Ιστορία :

·        Συντέθηκε τον 8^ο αι. π.Χ., αλλά περιγράφει γεγονότα του 12 αι. π.Χ.

·   Ο ποιητής μεταφέρει στοιχεία της δικής του εποχής στην εποχή του Τρωικού πολέμου (αναχρονισμός).

·       Συχνά στην Ιλιάδα αναφέρονται στοιχεία εντελώς φανταστικά και εξωπραγματικά. Δεν πρέπει επομένως να αντιμετωπίζουμε την Ιλιάδα ως ιστορική πηγή.

·      Σκοπός του Ομήρου ήταν να τέρψει το κοινό του και όχι να το ενημερώσει για την εποχή που περιγράφει στο έργο του.

Περιεχόμενο, θέμα και δομή της Ιλιάδας :

·       Το θέμα της Ιλιάδας : η φοβερή οργή, η μηνις, του Αχιλλέα εναντίον του Αγαμέμνονα.

·        Αφορμή : η μοιρασιά των λαφύρων

·        Περιεχόμενο : ο δεκάχρονος πόλεμος στην πεδιάδα της Τροίας

·    Χρονικό παρόν του έπους : ο ποιητής περιγράφει τις τελευταίες 51 ημέρες πριν από την άλωση της Τροίας, η οποία δεν περιλαμβάνεται στο έπος. Η Ιλιάδα τελειώνει με τον ενταφιασμό του Έκτορα.

Διαφορές  Ιλιάδας και Οδύσσειας:

·        Ύφος

Ιλιάδα : δραματικό και πυκνό

Οδύσσεια : αφηγηματικό και παραστατικό

·        Περιεχόμενο

Ιλιάδα : ηρωικό, πολεμικό, σκληρό και συχνά ωμό (ο ποιητής βρίσκεται στην   ακμή της νεανικής του ηλικίας).

Οδύσσεια : ήρεμο, ειρηνικό, παραμυθιακό και νοσταλγικό (ο ποιητής ώριμος και κατασταλαγμένος στις απόψεις του).

·        Κοινωνία και πολιτική

Ιλιάδα : ακμή της βασιλείας και της αριστοκρατικής τάξης, ο στρατός απλά  επικυρώνει τις αποφάσεις των αρχόντων. 

Οδύσσεια : παρακμή της βασιλείας, γέννηση της πόλης, οι ήρωες ανήκουν σε όλα τα κοινωνικά στρώματα και εκφράζουν την άποψή τους.

·        Θεοί και άνθρωποι

         Και τα δύο έπη περιγράφουν τους θεούς με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά

            
             Ιλιάδα : θεοί εγωιστές και συχνά άδικοι, οι άνθρωποι               παραδίνονται στις διαθέσεις τους

                     Οδύσσεια : Οι θεοί υπακούν σε ηθικούς  κανόνες, είναι πιο αξιοπρεπείς. Οι άνθρωποι έχουν πιο ξεκάθαρη την προσωπική ευθύνη για τις επιλογές που κάνουν στη ζωή τους και καθορίζουν μ΄αυτό τον τρόπο ως ένα σημείο τη μοίρα τους.

·        Πρωταγωνιστές

Ιλιάδα : Ο Αχιλλέας είναι παρορμητικός και χάνει εύκολα την ψυχραιμία του, στηρίζεται στη μυϊκή του δύναμη.

Οδύσσεια : Ο Οδυσσέας είναι φρόνιμος και συνετός, στηρίζεται στην εξυπνάδα και την επιμονή του..

 

ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια που έγραψε ο Όμηρος είναι ηρωικά έπη.

                ΕΠΟΣ :   σημαίνει λόγος, διήγηση και ειδικότερα αφηγηματικό ποίημα με   περιεχόμενο μυθολογικό, ηρωικό.

ΗΡΩΙΚΟ ΕΠΟΣ : αφηγείται κατορθώματα ηρώων και θεών.

 

Τα βασικά γνωρίσματα του ηρωικού έπους :

α. Παρουσιάζει μυθοποιημένα γεγονότα του παρελθόντος σαν να ήταν αληθινά.

β. Έχει αντικειμενικό χαρακτήρα, δηλαδή δεν εκφράζει τις προσωπικές απόψεις του ποιητή, αλλά όλη την κοινωνία μέσα στην οποία δημιουργείται.

Οι Νόστοι :

Εκτός από την Ιλιάδα και την Οδύσσεια υπάρχουν και άλλα έπη, όπως οι Νόστοι, που παρουσιάζουν τις περιπέτειες των τρωικών ηρώων για να επιστρέψουν στις πατρίδες τους.

Ο Χώρος, ο χρόνος και η σχέση των ομηρικών επών με την ιστορία :

Ιλιάδα : έχει κεντρικό θέμα τον θυμό του Αχιλλέα και διαρκεί 51 μέρες, μέσα σ’ αυτές  όμως ο Όμηρος παρουσιάζει όλο τον δεκάχρονο πόλεμο της Τροίας.

Οδύσσεια : διαρκεί 41 μέρες, παρουσιάζει όμως τον δεκάχρονο αγώνα του Οδυσσέα να γυρίσει στην πατρίδα του.

Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια αναφέρονται στη Μυκηναϊκή εποχή (12^ος αι. π.Χ.), όμως γράφτηκαν τον 8^ο αι., στη δυτική Μικρά Ασία. Άρα μπορεί να αναφέρονται στα πολεμικά γεγονότα του τρωικού πολέμου, όμως προβάλλουν την εποχή στην οποία γράφτηκαν, που ονομάζεται Γεωμετρική. Η εποχή αυτή ήταν στραμμένη σε έργα ειρηνικά (ναυτιλία, εμπόριο, ανάπτυξη πόλεων) , αλλά είχε και πολιτικές συγκρούσεις.

  

Αοιδοί και ραψωδοί :

Αοιδοί : ήταν οι παλιοί επικοί ποιητές που τραγουδούσαν τα έπη τους με τη συνοδεία κιθάρας (φόρμιγγας). Ζούσαν στα ανάκτορα των βασιλιάδων. Αυτοσχεδίαζαν προφορικά, πιστεύοντας ότι τους βοηθούσε η Μούσα να συνθέσουν τα ποιήματά τους, και απομνημόνευαν από τους προηγούμενους αοιδούς τα κατορθώματα των ηρώων του λαού τους.

              Ραψωδοί : δεν αυτοσχεδίαζαν, αλλά συναρμολογούσαν ποιήματα και κατέληξαν να απαγγέλλουν ρυθμικά έτοιμα γραμμένα έπη, κρατώντας ένα ραβδί. Δε ζούσαν στα ανάκτορα, αλλά ταξίδευαν από τόπο σε τόπο, όπου υπήρχαν Έλληνες.

 Ποια είναι η αξία των ομηρικών επών :

• Για πολλούς αιώνες δίδασκαν τους αρχαίους Έλληνες, ήταν βασικό μάθημα στα παιδιά τους, γιατί απ’ αυτά έπαιρναν διδάγματα ζωής.
• Επηρέασαν πολύ την τέχνη και τη λογοτεχνία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα (ζωγραφική, γλυπτική, θέατρο).

Τα ομηρικά έπη καταγράφηκαν επίσημα στην Αθήνα τον 6^ο αι.  και αργότερα χωρίστηκαν σε 24 ραψωδίες το καθένα, που δηλώνονται με τα γράμματα του αλφαβήτου (τα μικρά η Οδύσσεια, τα μεγάλα η Ιλιάδα).

Τα βασικά θέματα και προβλήματα της Οδύσσειας :

Κεντρικό θέμα της Οδύσσειας : ο αγώνας του βασιλιά της Ιθάκης Οδυσσέα να επιστρέψει με τους συντρόφους του από την Τροία στην πατρίδα του.

Συμπληρωματικό θέμα  : η αναζήτησή του από τη γυναίκα του, την Πηνελόπη και το γιο του Τηλέμαχο και η αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν στην Ιθάκη, εξαιτίας της απουσίας του.

Διαίρεση της Οδύσσειας σε 3 μέρη :

1. Τηλεμάχεια : ο Οδυσσέας λείπει και πρωταγωνιστεί ο Τηλέμαχος (ραψωδίες α-δ)
2. Νόστος : ο αγώνας του Οδυσσέα να επιστρέψει στην Ιθάκη (ραψωδίες ε-ν 209)
3. Μνηστηροφονία : ο Οδυσσέας με τη βοήθεια της Αθηνάς και του Τηλέμαχου εξοντώνει τους μνηστήρες (ραψωδίες ν 210-ω)